Casa LomaAudioprzewodnik

Witamy w imponującej Casa Loma. Stojąc przed tą rozległą posiadłością, patrzysz na największą prywatną rezydencję, jaka kiedykolwiek powstała w Kanadzie. Zbudowana w latach 1911–1914, ta 98-pokojowa rezydencja w stylu neogotyckim była marzeniem finansisty sir Henry'ego Pellatta. Nie szczędził on wydatków na jej budowę, przeznaczając na ten cel około 3,5 miliona dolarów – kwotę, która w dzisiejszej walucie byłaby równowartością niemal 100 milionów dolarów. Podziwiając strzeliste wieże i kamienne blanki, wyobraź sobie skalę tego projektu, do którego ukończenia potrzebna była mała armia robotników. Wizją Pellatta było stworzenie średniowiecznego zamku, który łączyłby przepych dawnych epok z najnowocześniejszymi technologiami dostępnymi w tamtych czasach. Choć budowla przypomina twierdzę z baśni, została zaprojektowana jako dom rodzinny – choć o niespotykanym dotąd luksusie i rozmiarach. Podczas naszej wycieczki poznamy triumfy i tragedie związane z tym miejscem, od wystawnych przyjęć wydawanych w jego murach po krach finansowy, który ostatecznie zmusił twórcę do porzucenia swojego arcydzieła.

Richie Diesterheft from Santa Barbara, CA, USA · CC BY 2.0

Ta archiwalna fotografia pozwala rzucić okiem na posiadłość taką, jaką była w 1922 roku. Choć na zdjęciu wygląda jak trwała część historii, rzeczywistość była znacznie bardziej niepewna. Krótko po I wojnie światowej ogromne imperium biznesowe sir Henry'ego Pellatta zaczęło się rozpadać. Obciążenia finansowe pogłębiła drastyczna decyzja władz Toronto, które podniosły podatek od nieruchomości z przystępnych 600 dolarów rocznie do oszałamiającej kwoty 1000 dolarów miesięcznie. Nie mogąc sprostać rosnącym kosztom utrzymania rezydencji o powierzchni 64 000 stóp kwadratowych, marzenie Pellatta szybko zmieniło się w finansowy koszmar. W 1923 roku, niespełna dziesięć lat po wprowadzeniu się, został zmuszony do opuszczenia posiadłości. W kolejnym roku wyposażenie zamku zostało wyprzedane na wielkiej aukcji, aby pomóc w spłacie jego długów. To przejmujący rozdział w historii domu; człowiek, który miał wizję zbudowania najsłynniejszej rezydencji w Kanadzie, spędził tylko ułamek swojego życia, mieszkając w jej kamiennych murach. Przechodząc przez kolejne pomieszczenia, pamiętaj o tej historii nagłego upadku.

Reginald Symonds Timmis · Public domain

Zwróć uwagę na konsolę Wurlitzer Opus 558, instrument, który doskonale oddaje zamiłowanie sir Henry'ego Pellatta do widowiskowości i jego głęboką miłość do muzyki. Ta ozdobna, biało-złota konsola steruje potężnym systemem organów piszczałkowych, ale jeśli rozejrzysz się po sali, nie zobaczysz żadnych tradycyjnych piszczałek. To dlatego, że Pellatt ukrył je bezpośrednio w ścianach Wielkiej Sali. Ta sprytna inżynieria miała na celu stworzenie dla gości wrażenia dźwięku przestrzennego, na długo zanim stało się to powszechnym rozwiązaniem. Wyobraź sobie, że jesteś gościem na jednym z oficjalnych przyjęć sir Henry'ego, a muzyka zdaje się wydobywać z samych kamieni domu. Organy nie służyły tylko jako tło; były centralnym elementem życia towarzyskiego w Casa Loma, zapewniając dramatyczną oprawę muzyczną wystawnych przyjęć i bankietów, które definiowały wczesne lata istnienia rezydencji. Instrument ten odzwierciedla połączenie artystycznego luksusu i innowacji technologicznej, które charakteryzuje całą posiadłość.

Xander Ashburn · CC BY 2.0

Wielka Sala to architektoniczne serce rezydencji, a jej skala naprawdę zapiera dech w piersiach. Spoglądając w górę, zobaczysz wysoki na 60 stóp drewniany strop, będący mistrzowskim projektem architekta E. J. Lennoxa. Lennox celowo nadał temu wnętrzu charakter średniowiecznej twierdzy, wykorzystując ciężkie drewno i kamień, aby stworzyć poczucie dawnej trwałości. Nad wielkim kominkiem wisi portret sir Henry'ego Pellatta, który spogląda na salę. Prawie 300 robotników przez kilka lat pracowało nad tym, by ożywić to miejsce, a kunszt wykonania jest widoczny w każdym detalu. Sala ta służyła jako główne miejsce przyjęć w domu, gdzie goście po raz pierwszy mogli zetknąć się z ogromnym przepychem posiadłości Pellatta. Sam kominek jest na tyle duży, że można w nim stanąć, stanowiąc potężny punkt centralny pomieszczenia. To była scena, na której sir Henry odgrywał rolę pana dworu, witając elitę towarzyską Toronto w swoim prywatnym królestwie.

Michael Barera · CC BY-SA 4.0

W całej Wielkiej Sali zauważysz elementy wzmacniające estetykę neogotycką, takie jak zbroja stojąca na straży pod zestawem ozdobnych piszczałek organowych. Te wizualne akcenty zostały starannie dobrane, aby powiązać Casa Loma z rycerskimi tradycjami europejskich zamków. Jednak pod tą średniowieczną powłoką dom był cudem inżynierii XX wieku. Choć wystrój nawiązuje do dawnych epok, rezydencja była naszpikowana ówczesnymi nowinkami technicznymi. Casa Loma posiadała jedną z pierwszych w mieście wind mieszkalnych oraz zaawansowany centralny system odkurzania – rozwiązania, o których w tamtym czasie w prywatnych domach niemal nikt nie słyszał. To zestawienie sprawia, że dom jest tak wyjątkowy: to budynek, który stylem spogląda wstecz na średniowiecze, a funkcjonalnością wybiega w przyszłość. Zbroja i piszczałki to nie tylko dekoracje; to symbole dwoistej natury wizji sir Henry'ego – domu, który był równie zaawansowany technologicznie, co inspirowany historią.

daryl_mitchell · CC BY-SA 2.0

Biblioteka to przestrzeń cichego majestatu, wyróżniająca się wspaniałym sztukateryjnym sufitem. Jeśli przyjrzysz się uważnie misternym wzorom, dostrzeżesz herby rodziny Pellattów wplecione w projekt. Pomieszczenie to było niegdyś wypełnione około 10 000 książek, co odzwierciedlało intelektualne zainteresowania sir Henry'ego oraz jego pragnienie stworzenia światowej klasy prywatnej kolekcji. Aby zrozumieć ogrom wnętrza rezydencji, warto wziąć pod uwagę jej całkowitą powierzchnię wynoszącą 64 700 stóp kwadratowych. To mniej więcej tyle, co rozmiar nowoczesnego boiska piłkarskiego, a wszystko to mieści się w jednej prywatnej rezydencji. Sama biblioteka zajmuje znaczną część głównego piętra i została zaprojektowana jako sanktuarium do czytania i nauki. Szczegółowe wykonanie sufitu pokazuje, jak wiele uwagi poświęcono każdemu calowi kwadratowemu domu. Nie chodziło tylko o rozmiar; chodziło o osiągnięcie poziomu dekoracyjnej perfekcji, która mogłaby rywalizować z wielkimi posiadłościami Europy.

Richie Diesterheft from Santa Barbara, CA, USA · CC BY 2.0

Każdy wielki zamek potrzebuje tajemnicy, a Casa Loma nie jest wyjątkiem. W prywatnym gabinecie sir Henry'ego Pellatta można znaleźć fascynujący element: dwoje drzwi sprytnie ukrytych za sięgającymi sufitu regałami z książkami. Te ukryte przejścia nie służyły tylko na pokaz; pełniły praktyczną funkcję w codziennym życiu rezydencji. Pozwalały sir Henry'emu dyskretnie przemieszczać się między różnymi piętrami domu lub wycofywać się do prywatnych kwater bez bycia widzianym przez personel czy gości przebywających w pokojach reprezentacyjnych. W epoce, w której zobowiązania towarzyskie bywały przytłaczające, te tajne trasy zapewniały właścicielowi domu cenne poczucie prywatności i szybki sposób na ucieczkę. Dodają one również domowi elementu intrygi i tajemniczości, pobudzając wyobraźnię każdego, kto je odkryje. Ten szczegół odzwierciedla zabawną, teatralną stronę osobowości sir Henry'ego, a także drobiazgowe planowanie, które towarzyszyło projektowaniu domu mogącego pomieścić zarówno publiczny przepych, jak i prywatną wygodę.

Michael Barera · CC BY-SA 4.0

Wkraczając do Dębowego Pokoju, otacza Cię szczyt edwardiańskiego luksusu. Była to główna przestrzeń na oficjalne przyjęcia, zaprojektowana tak, aby zaimponować każdemu, kto przekroczył jej próg. Każda powierzchnia pokryta jest bogatymi detalami, od podłóg po mocno zdobiony sufit. Należy jednak zauważyć, że wiele z tego, co widzisz dzisiaj – w tym meble i dzieła sztuki – to zamienniki lub rekonstrukcje. Kiedy sir Henry Pellatt został zmuszony do opuszczenia swojego domu w 1923 roku, podczas późniejszej aukcji w 1924 roku oryginalne wyposażenie zostało rozproszone pomiędzy różnych nabywców. Przez lata posiadłość była skrupulatnie odnawiana, aby odzwierciedlić dawną świetność, przy użyciu przedmiotów odpowiadających stylowi i jakości utraconych oryginałów. Pokój ten oddaje ambicje towarzyskie Pellattów, pełniąc rolę sceny dla wydarzeń z wyższych sfer, które organizowali. Mimo utraty oryginalnych przedmiotów, pomieszczenie wciąż przekazuje atmosferę bogactwa i znaczenia, jaką sir Henry zamierzył dla swoich najbardziej prestiżowych gości.

elPadawan · CC BY-SA 2.0

Boazeria w tym obszarze reprezentuje jedne z najwspanialszych przykładów rzemiosła w całej rezydencji. Aby osiągnąć ten poziom perfekcji, sir Henry Pellatt zatrudnił specjalnie do tego zadania trzech mistrzów rzemiosła z Włoch. Ci rzemieślnicy spędzili trzy pełne lata, rzeźbiąc te misternie zdobione panele w całości ręcznie, aby zapewnić doskonałość detali. Efekt jest zdumiewający: złożone motywy kwiatowe, zwoje i postacie wyłaniające się z drewna. Nie była to praca, którą można było przyspieszyć, a gotowość Pellatta do czekania latami na ukończenie boazerii w jednym pomieszczeniu świadczy o jego obsesji na punkcie jakości. Chciał, aby Casa Loma była czymś więcej niż tylko wielkim domem; chciał, aby była wizytówką światowej klasy artyzmu. Te rzeźby przetrwały dziesięciolecia w niezwykle dobrym stanie i pozostają świadectwem umiejętności anonimowych pracowników, którzy pomogli zbudować to marzenie. Kiedy patrzysz na delikatne linie i głębię pracy, widzisz rezultat tysięcy godzin żmudnej pracy.

Thomas Quine · CC BY 2.0

Ogród zimowy został zaprojektowany jako całoroczny ogród, zapewniający bujne, zielone sanktuarium nawet podczas najsurowszych kanadyjskich zim. Podłoga pod Twoimi stopami wykonana jest z pięknego marmuru, ułożonego w geometryczny wzór, który dopełnia otaczającą zieleń. Ta 'szklana oaza' pozwalała rodzinie Pellattów cieszyć się egzotycznymi roślinami, które w przeciwnym razie nigdy nie przetrwałyby w lokalnym klimacie. Duże okna i wysoki sufit wypełniały przestrzeń naturalnym światłem, tworząc jasną i przewiewną atmosferę, która kontrastowała z bardziej ponurymi, wyłożonymi drewnem pokojami w pozostałej części domu. Było to miejsce relaksu i cichej rozmowy, mały kawałek Śródziemnomorza sprowadzony do Toronto. Utrzymanie takiej przestrzeni było poważnym przedsięwzięciem, wymagającym stałego dopływu ciepła i starannej opieki ze strony personelu ogrodniczego. Pozostaje to jedno z najpopularniejszych pomieszczeń w zamku, oferujące spokojną przystań, która łączy wnętrze domu z naturalnym pięknem ogrodów na zewnątrz.

John Vetterli · CC BY-SA 2.0