Grand Central TerminalAudiogids

Welkom bij het begin van onze reis in Grand Central Terminal. Terwijl u hier op 42nd Street staat, kijkt u omhoog naar de kalkstenen gevel die deze toegangspoort tot New York City typeert. Dit Beaux-Arts meesterwerk was het resultaat van een unieke samenwerking tussen twee architectenbureaus: Reed and Stem, die verantwoordelijk waren voor de efficiënte functionele indeling, en Warren and Wetmore, die zorgden voor de weelderige decoratieve afwerking. De bouw van dit enorme project begon in 1903, ter vervanging van een eerder depot om plaats te bieden aan de nieuw geëlektrificeerde spoorlijnen. De terminal opende op 2 februari 1913 officieel haar deuren voor het publiek en veranderde het aanzicht van Midtown Manhattan voorgoed. Let op de drie enorme boogramen die het midden van de gevel domineren. Deze torenhoge glazen portalen werden ontworpen om een indruk te geven van de monumentale schaal van de stationshal binnenin. Het gebruik van Indiana-kalksteen geeft het gebouw een gevoel van bestendigheid en burgerlijk gewicht, bedoeld om de reiservaring waardigheid te geven. Hoewel duizenden forenzen elk uur langs deze muren haasten, blijft de gevel een vast ankerpunt in het stratenplan van de stad, perfect uitgelijnd met de as van Park Avenue. Dit exterieur werd niet alleen ontworpen als station, maar als een grandioze entree tot de grootste stad ter wereld.

spurekar · CC BY 2.0

De ingang aan 42nd Street wordt bekroond door een monumentale beeldengroep genaamd 'The Glory of Commerce'. Deze figuren, ontworpen door de Franse beeldhouwer Jules-Félix Coutan, vertegenwoordigen de idealen die ten grondslag lagen aan de creatie van de terminal. In het midden staat Mercurius, de Romeinse god van de handel, herkenbaar aan zijn gevleugelde helm, die symbool staat voor snelheid en handel. Links van hem zit Hercules, die de fysieke kracht belichaamt die nodig was om de spoorweginfrastructuur van het land op te bouwen. Aan de rechterkant staat Minerva, de godin van de wijsheid, die toeziet op de intellectuele en technologische prestaties van die tijd. In het hart van deze groep bevindt zich een staaltje buitengewoon vakmanschap: de wijzerplaat van de klok. Deze wijzerplaat is het grootste voorbeeld van Tiffany-glas ter wereld en heeft een indrukwekkende diameter van bijna 4 meter. Het dient als de belangrijkste tijdwaarnemer voor de miljoenen mensen die eronderdoor lopen en wordt 's nachts van binnenuit verlicht. Interessant is dat Coutan nooit naar New York is afgereisd om zijn voltooide werk te zien; hij maakte de modellen in Frankrijk en ze werden hier in de Verenigde Staten in steen uitgehouwen. De hele groep was bedoeld om de status van de terminal te verhogen en aan te geven dat dit niet slechts een plek van doorvoer was, maar een tempel voor menselijke nijverheid en vooruitgang. Het blijft een van de meest complexe sculpturale programma's die ooit in een Amerikaans openbaar gebouw zijn geïntegreerd.

Photo: Farragutful · CC BY-SA 3.0

Terwijl u de omgeving van de terminal bekijkt, zult u merken dat het verkeer op Park Avenue niet stopt bij de muren van het gebouw, maar eromheen omhoog stijgt en vloeit. Dit is het Park Avenue Viaduct, een briljant staaltje techniek dat het station direct integreert in het stratenplan van de stad. Voordat dit bouwwerk werd voltooid, fungeerde de terminal als een enorme barrière die de noord-zuidstroom van het verkeer in Midtown blokkeerde. De oplossing was om deze brugachtige constructie te bouwen die voertuigen naar het niveau van de tweede verdieping tilt en ze langs de oost- en westkant van het gebouw leidt. Dit ontwerp stelde de architecten in staat om de grandioze, ononderbroken gevel te behouden en tegelijkertijd de stad functioneel te houden. Het viaduct wordt ondersteund door stevig staal en metselwerk, afgewerkt in dezelfde stijl als de hoofdterminal. Het omhult het station als het ware met een lint van beweging, wat de rol van de terminal als knooppunt van connectiviteit benadrukt. Door de straat te verhogen, creëerden de ontwerpers ook een uniek perspectief voor automobilisten, die tijdens het passeren een close-up krijgen van het kalkstenen beeldhouwwerk en de enorme ramen. Deze naadloze integratie van trein-, voetgangers- en autoverkeer was revolutionair voor die tijd en blijft vandaag de dag een essentieel onderdeel van de stedelijke doorstroming van Manhattan.

Photograph by Mike Peel (www.mikepeel.net). · CC BY-SA 4.0

Bij het betreden van de Main Concourse is de enorme omvang van de ruimte vaak overweldigend. Om de schaal van wat u ziet te begrijpen, moet u naar de cijfers kijken: de zaal is 275 voet lang en 120 voet breed, met een plafond dat 125 voet boven de vloer uitsteekt. Deze uitgestrektheid was opzettelijk en kwam voort uit de ontwerpfilosofie van een 'Paleis voor het Volk'. De architecten vonden dat een openbare ruimte voor reizigers net zo groots en inspirerend moest zijn als de privé-landhuizen van de rijke magnaten die de spoorwegen financierden. Door zo'n enorme zaal te creëren, zorgden ze ervoor dat de terminal zelfs op de drukste dagen luchtig en majestueus aanvoelde in plaats van benauwd. Kijk naar de manier waarop het licht interageert met de vloeren van Tennessee-marmer en de afwerking van Botticino-marmer op de muren. De verhoudingen werden zorgvuldig berekend om het gevoel van een Romeins badhuis of een grote Europese kathedraal op te roepen, terwijl de functie strikt modern en utilitair bleef. Deze stationshal werd gebouwd om de beweging van meer dan 750.000 mensen per dag te verwerken, een bewijs van het vooruitziende blik van de planners die anticipeerden op de groei van de stad. Het dient als het centrale zenuwstelsel van het gebouw, waar elke gang en trap uiteindelijk naartoe leidt, gecentreerd onder de blik van het beroemde plafond met sterrenhemel.

Metropolitan Transportation Authority of the State of New York · CC BY 2.0

In veel historische verslagen van deze zaal zult u een opvallende foto zien die in 1929 werd gemaakt door fotograaf Hal Morey. Het toont stevige, kathedraalachtige zonnestralen die door de hoge boogramen naar binnen vallen en door het stof en de stoom van de stationshal snijden om de vloer in perfecte diagonale lijnen te raken. Tientallen jaren lang was dit een kenmerkende visuele ervaring voor iedereen die op een heldere ochtend in New York aankwam. Als u echter vandaag naar diezelfde ramen kijkt, zult u merken dat dit dramatische effect bijna volledig is verdwenen. De reden hiervoor ligt in de evolutie van de stad buiten. Tijdens het midden van de 20e eeuw blokkeerde de bouw van enorme wolkenkrabbers, zoals het aangrenzende MetLife Building, het natuurlijke pad van de zon. Het licht dat ooit in dikke stralen de kamer overspoelde, is nu diffuus en indirect, in de schaduw van het dichte betonnen bos van Midtown. Hoewel de ramen nog steeds voor natuurlijke verlichting zorgen, is het tijdperk van de 'vaste' zonnestralen een herinnering die alleen in zwart-witfotografie bewaard is gebleven. Deze verandering dient als een stille herinnering aan hoe de groei van de moderne stad de fysieke sfeer van haar historische monumenten heeft veranderd, waarbij de omgeving is verschoven van een open hemel naar een ruimte die wordt ingesloten door de stedelijke canyon.

Unknown author · Public domain

Door de hele stationshal heen bevinden zich decoratieve details die 'in het zicht verborgen' zijn en het verhaal vertellen van de familie die dit gebouw mogelijk maakte. Kijk naar de sierlijke koperen kroonluchters en de stenen gravures boven op de zuilen. U zult herhaaldelijk het motief van de eikel en het eikenblad zien. Dit waren de persoonlijke symbolen van de familie Vanderbilt, de scheepvaart- en spoorwegmagnaten die de bouw van het station financierden. Cornelius Vanderbilt, het gezinshoofd, koos deze symbolen om het familiemotto te vertegenwoordigen: 'Grote eiken groeien uit kleine eikels.' Het was een verwijzing naar hun bescheiden afkomst en hun uiteindelijke opkomst tot een van de rijkste dynastieën in de Amerikaanse geschiedenis. Door deze iconen in de architectuur te verweven, zorgden de Vanderbilts ervoor dat hun nalatenschap permanent in het publieke domein gegrift stond. U kunt deze gravures vinden in het verfijnde bronswerk van de loketten en zelfs gegoten in de clusters van gloeilampen die de gangen verlichten. De herhaling van het eikenblad en de eikel dient als een subtiele vorm van branding, die elke reiziger eraan herinnert dat zij zich in een monument bevinden dat is gefinancierd door de machtigste spoorwegfamilie uit de Gilded Age. Het is een zeldzaam voorbeeld van een privéfamiliewapen dat een permanent onderdeel is geworden van de esthetiek van een belangrijk openbaar nutsbedrijf.

Photo: PortableNYCTours · CC BY-SA 4.0

Het artistieke middelpunt van de Main Concourse is zonder twijfel het hemelse plafond. Geschilderd op een enorm, gebogen oppervlak, toont het de mediterrane winterhemel met ongeveer 2.500 sterren, waarvan er 60 afzonderlijk zijn verlicht met gloeilampen. Het muurschilderij bevat sterrenbeelden van bladgoud tegen een achtergrond van diep mediterraan blauw. Als u echter een amateurastronoom bent, valt u misschien iets vreemds op: de sterrenbeelden zijn in feite in spiegelbeeld geschilderd. De Grote Beer, Orion en de andere staan in een omgekeerde lay-out. Toen deze fout kort na de opening van het station in 1913 werd ontdekt, zou de familie Vanderbilt de fout hebben verdedigd door te beweren dat het plafond bedoeld was om te worden gezien vanuit het 'oogpunt van God' — kijkend vanuit de hemel in plaats van omhoog vanaf de aarde. Praktischere historici suggereren een eenvoudigere verklaring: de schilders hielden de astronomische kaarten waarschijnlijk ondersteboven of achterstevoren vast terwijl ze op de steigers werkten. Ondanks deze omkering blijft het plafond een van de meest geliefde kenmerken van het gebouw. Het creëert een kunstmatige hemel die een gevoel van openheid en verwondering biedt, in contrast met de ondergrondse realiteit van de treinsporen eronder. Het muurschilderij is meerdere keren gerestaureerd, het meest ingrijpend in de late jaren 90, om de schittering van het bladgoud en de kenmerkende blauwe tint te behouden.

Photo: Arnoldius · Public domain

Als u zich concentreert op de details van het plafondschilderij, kunt u de precisie van de lijnen en de rijkdom van de materialen waarderen. Elk sterrenbeeld is weergegeven in glinsterend bladgoud, dat het licht van de kroonluchters eronder opvangt om een subtiele gloed te creëren. Let op de figuur van Kreeft, nabij het midden van het oostelijke deel. De fijne lijnen die de poten en het schild van het wezen volgen, tonen de vaardigheid van de kunstenaars die op deze enorme schaal werkten. Rondom de figuren bevinden zich duizenden kleine witte stippen die de verre sterren van de Melkweg vertegenwoordigen, minutieus geplaatst om een gevoel van diepte in de blauwe verf te creëren. Deze specifieke tint blauw werd gekozen om de avondlucht boven de Middellandse Zee na te bootsen, wat een rustgevende, koele sfeer geeft aan de drukke ruimte. Het bladgoud dat voor de dierenriemfiguren werd gebruikt, is met de hand aangebracht, waardoor de contouren zelfs vanaf 38 meter hoogte scherp en leesbaar blijven. Deze artistieke details waren bedoeld om het station een gevoel van tijdloosheid te geven en de moderne technologie van de spoorwegen te verbinden met de oude traditie van navigeren op de sterren. Het contrast tussen het heldere goud en het diepe blauw creëert een visuele textuur waardoor het plafond lijkt te bewegen terwijl u over de vloer loopt.

Photo: Ɱ · CC BY-SA 4.0

Terwijl u naar het hemelse plafond kijkt in de buurt van het sterrenbeeld Kreeft, ziet u misschien een klein, donker, rechthoekig vlak dat misstaat te midden van de helderblauwe verf. Dit is geen fout of schaduw, maar een bewuste keuze uit de restauratie van 1998. Vóór die grote schoonmaakbeurt was het hele plafond bijna volledig zwart. Decennialang dachten velen dat de donkere kleur simpelweg de originele verf was of een keuze van de architecten. Toen restaurateurs echter het oppervlak begonnen te testen, ontdekten ze dat de duisternis in feite een dikke laag vuil was, bestaande uit decennia aan treinroet en, voornamelijk, nicotine en teer van de tabaksrook van miljoenen passagiers. Dit ene stukje werd niet schoongemaakt om te dienen als een permanent visueel verslag van hoe vies het station was geworden vóór de revitalisering. Het biedt een opvallend contrast tussen het briljante mediterrane blauw dat we vandaag zien en de doffe, geelzwarte film die ooit de 2.500 sterren verhulde. Het verwijderen van deze 'nicotinehemel' was een van de meest bevredigende onderdelen van de moderne geschiedenis van het station, waarbij het levendige kunstwerk werd onthuld dat bijna een halve eeuw verborgen was gebleven. Het vlak blijft een stille herinnering aan de lange periode van verwaarlozing van het gebouw en het uiteindelijke, triomfantelijke herstel.

Photo: ThunderTheDog · CC BY-SA 4.0

In het midden van de Main Concourse staat de Informatiebalie, misschien wel het meest gebruikte ontmoetingspunt in heel New York City. Hoewel de balie zelf een knooppunt is voor reisinformatie, moet uw aandacht worden getrokken door de prachtige vierzijdige koperen klok op het dak. Dit iconische uurwerk is ontworpen door de Seth Thomas Clock Company en is al sinds de opening van het station een vast onderdeel van de stationshal. Een van de meest opmerkelijke kenmerken van deze klok zijn de vier wijzerplaten, die gemaakt zijn van massief opaal. Vanwege de grootte en kwaliteit van het gebruikte opaal wordt de klok beschouwd als een ongelooflijk waardevol artefact, waarbij conservatieve schattingen de waarde tussen de 10 en 20 miljoen dollar plaatsen. Het is echter meer dan alleen een luxeproduct; het is het functionele hart van het station. Al meer dan een eeuw dient de uitdrukking 'ontmoet me bij de klok' als de universele afspraak voor vrienden, families en reizigers die door de stad reizen. De koperen behuizing en de elegante Romeinse cijfers passen bij de Beaux-Arts-esthetiek van de omringende ruimte. Ondanks de alomtegenwoordigheid van digitale horloges en smartphones blijft deze analoge klok de definitieve autoriteit voor de tijd in het station, waarbij de zachte witte gloed elke dag duizenden vertrekkende reizigers begeleidt.

Photo: Ɱ · CC BY-SA 4.0