Candi BorobudurAudiogids

De bouw van deze kolossale plek begon rond 780 na Christus tijdens de Sailendra-dynastie. Het duurde ongeveer 50 tot 75 jaar om het te voltooien, waarbij duizenden arbeiders en ambachtslieden betrokken waren. De Borobudur is niet zomaar een gebouw; het is een fysieke weergave van de boeddhistische kosmologie. Van bovenaf gezien vormt het een perfecte mandala, een heilig geometrisch diagram dat wordt gebruikt bij meditatie. De tempel is ontworpen als een letterlijke stenen berg, waar bezoekers worden aangemoedigd om door verschillende niveaus van het universum te klimmen, bewegend van de wereld van verlangens naar het rijk van vormloosheid. Deze architectonische prestatie staat in het Guinness World Records als de grootste boeddhistische tempel. Uw route van vandaag volgt die van de oude pelgrims; u dwaalt door galerijen vol duizenden verfijnde houtsnijwerken voordat u de open, cirkelvormige terrassen aan de top bereikt. Het monument bestaat uit negen gestapelde platforms, waarbij de bovenste drie niveaus zijn voorzien van de iconische klokvormige stoepa's die een kenmerk zijn geworden van het Indonesische erfgoed. Let bij het begin van uw klim op hoe de enorme schaal van het monument de betekenis ervan als centrum voor boeddhistische studie en pelgrimstocht in de achtste eeuw weerspiegelt.

Jan-Pieter Nap · CC BY-SA 3.0

De architectonische voetafdruk van de Borobudur is werkelijk immens, met een vierkante basis van 123 meter aan elke zijde. Het bouwwerk rijst 35 meter de lucht in en bestaat uit ongeveer 55.000 kubieke meter andesiet, een type vulkanisch gesteente dat lokaal wordt gevonden. Interessant genoeg is de tempel geen massief blok metselwerk; hij is gebouwd op een natuurlijke heuvel, die als kern dient. Het ontwerp bestaat uit negen gestapelde platforms. De onderste zes niveaus zijn vierkant, terwijl de bovenste drie cirkelvormig zijn. Vanaf deze afstand kunt u zien hoe de scherpe hoeken en omsloten galerijen van de onderste platforms uiteindelijk plaatsmaken voor de gladde, gebogen terrassen erboven. Deze overgang vertegenwoordigt de spirituele vooruitgang van de complexe, rigide wereld van aardse verlangens naar de eenvoudige, grenzeloze staat van verlichting. Elk blok werd minutieus uitgehouwen en passend gemaakt om de tropische omgeving en het verstrijken van de eeuwen te weerstaan. Het gebruikte andesiet heeft een donkere, poreuze textuur, die in het afgelopen millennium is verweerd tot een diepgrijze kleur. Dit vulkanische materiaal werd met ongelooflijke precisie bewerkt om de duizenden reliëfpanelen en beelden te creëren die de buitenkant van de tempel bedekken.

Gunawan Kartapranata · CC BY-SA 3.0

In de boeddhistische traditie is het ritueel van Pradaksina essentieel voor een heilig bezoek. Dit houdt in dat men met de klok mee rond het monument loopt, waarbij het heilige bouwwerk altijd aan uw rechterhand blijft. De Oostpoort is specifiek uitgelijnd om de opkomende zon op te vangen, wat het begin van het pad naar wijsheid symboliseert. Terwijl u deze cirkelvormige route volgt, zult u duizenden verhalende reliëfpanelen tegenkomen. Dit houtsnijwerk is ontworpen om in volgorde te worden gelezen, beginnend hier bij de oostelijke ingang. Door het pad met de klok mee te volgen, ontvouwen de verhalen zich in de beoogde volgorde, waarbij u door verschillende morele lessen en levensverhalen van de Boeddha wordt geleid. Deze praktijk verandert het lopen in een bewegende meditatie, waardoor bezoekers de leringen in de steen kunnen opnemen terwijl ze fysiek de tempel beklimmen. Elk niveau biedt een nieuwe laag van het verhaal, waardoor de voortgang van de pelgrim zowel fysiek als spiritueel is. Historisch gezien was deze ingang de grootste van de vier poorten, ooit voorzien van rijkere versieringen en bewaakt door stenen figuren. De traditie om hier te beginnen wordt al meer dan twaalfhonderd jaar in stand gehouden, waardoor moderne bezoekers verbonden worden met de miljoenen pelgrims die sinds de negende eeuw door deze galerijen hebben gelopen.

Jpatokal · CC BY-SA 4.0

Deze figuren zijn klassieke voorbeelden van Javaans steenhouwwerk uit de achtste eeuw. Let op de kenmerkende stijl: de leeuwen hebben een krachtige, gedrongen houding met dikke ledematen en sterk gestileerde manen die op decoratieve krullen lijken. Hoewel leeuwen niet inheems zijn op het eiland Java, werden ze in de oude hindoe-boeddhistische architectuur in de hele regio veelvuldig gebruikt als symbolen van koninklijkheid en spirituele kracht. Hun aanwezigheid aan de voet van de trap geeft bezoekers aan dat ze een heilige ruimte betreden die respect en focus vereist. Elke ingang werd ooit geflankeerd door een paar van deze stenen schildwachten, hoewel velen door de tijd zijn versleten of door de eeuwen heen beschadigd zijn geraakt. Het vakmanschap in de gelaatstrekken en de spierspanning in hun lichamen weerspiegelt het hoge niveau van vaardigheid van de ambachtslieden uit het Sailendra-tijdperk. Ze zijn uitgehouwen uit hetzelfde lokale andesiet als de rest van de tempel en ontworpen om er zowel woest als beschermend uit te zien. Terwijl u langs hen loopt, verlaat u het buitenterrein en betreedt u de verhalende galerijen. Deze leeuwen blijven enkele van de meest iconische sculpturale elementen van de tempel en verwelkomen degenen die naar de hogere sferen van het monument willen klimmen.

Photo: Ziegler175 · CC BY-SA 4.0

Tijdens de bouw van de tempel realiseerden ingenieurs zich dat het enorme gewicht van de bovenste niveaus ervoor kon zorgen dat de structuur zou verschuiven of instorten. Om voor extra stabiliteit te zorgen, bouwden ze een brede ommantelingsmuur rond de basis, die helaas 160 verfijnde reliëfpanelen bedekte. Deze serie, bekend als de Karmawibhangga, illustreert de gevolgen van menselijk handelen. Omdat ze nu grotendeels verborgen zijn, vertrouwen we op historische verslagen, zoals de foto's uit 1890 van Kassian Céphas, om te zien hoe ze eruitzien. De scènes zijn levendig en vaak bot; ze tonen de beloningen voor deugdzaam gedrag en de grimmige straffen voor hebzucht, geweld en andere ondeugden. Ze leggen een breed spectrum van het negende-eeuwse leven vast, van drukke markten en gezinsscènes tot afbeeldingen van hels lijden. De figuren zijn met een levendig realisme uitgehouwen en tonen mensen in verschillende staten van vreugde, woede en pijn. Slechts een klein deel in de zuidoostelijke hoek is vandaag de dag nog zichtbaar, wat een glimp biedt in deze lagere wereld van aardse gehechtheid die de architectuur van de tempel ons aanmoedigt achter te laten. Deze 'verborgen voet' herinnert ons eraan dat zelfs de delen van de tempel die we niet kunnen zien, zijn ontworpen met een specifiek pedagogisch en spiritueel doel.

Kassian Cephas · Public domain

Dit paneel bevindt zich in de eerste galerij en maakt deel uit van de Lalitavistara-serie, die het leven van de Boeddha beschrijft vanaf zijn afdaling uit de hemel tot aan zijn eerste preek. De scène die hier wordt getoond is rijk aan historische details. U ziet de koningin gezeten in een uitbundig versierde koets, getrokken door paarden en omringd door een gevolg van bedienden. Let goed op de kleinere elementen: de decoratieve parasols die door de wachters worden vastgehouden en de specifieke patronen in de kleding van de hovelingen. Hoewel het verhaal zich afspeelt in het oude India, beeldden de beeldhouwers in Borobudur de scènes af met de mode, architectuur en gebruiken van het achtste-eeuwse Java. Dit maakt de reliëfs tot een onschatbaar verslag van hoe het koninklijk leven eruitzag tijdens de Sailendra-dynastie. De koets zelf is een wonder van steenhouwkunst, met gedetailleerde wielen en tuigage. Dit detailniveau was bedoeld om het spirituele verhaal te verankeren in een realiteit die herkenbaar was voor de mensen uit die tijd. Terwijl u voorbijloopt, merkt u het diepe reliëf op, dat sterke schaduwen creëert en de scène een gevoel van driedimensionale diepte geeft. Dit is een van de vele panelen die u door de overgang van prins naar verlicht wezen leiden.

Gunawan Kartapranata · CC BY-SA 4.0

Nadat hij het lijden in de wereld buiten zijn paleismuren had aanschouwd, besloot prins Siddhartha zijn luxueuze leven achter zich te laten om een oplossing te zoeken voor de menselijke pijn. In dit cruciale reliëf wordt hij getoond terwijl hij zijn zwaard gebruikt om zijn haar af te knippen, wat in de oudheid een duidelijk teken was van zijn adellijke status. Door zijn sieraden en fijne kleding af te leggen, transformeerde hij van een rijke prins tot een zwervende asceet. Dit specifieke paneel is een van de 120 in deze galerij die het leven van de Boeddha nauwgezet in detail beschrijven. De compositie is dynamisch en richt zich op de vastberadenheid van de prins en de overgang die hij ondergaat. Let op hoe de figuren om hem heen reageren op deze schokkende verandering. Voor de pelgrim die door deze gangen loopt, dient deze scène als een krachtige herinnering aan de offers die nodig zijn op het pad naar verlichting. De beeldhouwstijl is hier bijzonder vloeiend en vangt de beweging van het zwaard en de plooien van de eenvoudige nieuwe gewaden van de prins. De verweerde steen bewaart nog steeds de vastberaden uitdrukking op het gezicht van de prins. Dit niveau van de tempel is ontworpen om de bezoeker te betrekken bij de menselijke aspecten van het verhaal van de Boeddha, waardoor zijn uiteindelijke verlichting zowel verdiend als diepgaand aanvoelt.

Photo Dharma from Sadao, Thailand · CC BY 2.0

In dit reliëf ziet u een grote, gedetailleerde olifant die interactie heeft met menselijke figuren. Dit is een scène uit de Jataka, de verhalen over de vele incarnaties van de Boeddha voordat hij verlichting bereikte. In deze verhalen kan de Boeddha verschijnen als een aap, een hert of, zoals hier te zien, als een nobele olifant. Deze verhalen werden specifiek op de onderste balustrades geplaatst, waar ze gemakkelijk toegankelijk waren voor iedereen, inclusief gewone mensen die misschien niet diep geschoold waren in complexe theologie. Elk verhaal illustreert een specifieke deugd, zoals onbaatzuchtig mededogen, diepe wijsheid of de bereidheid om op te offeren voor het welzijn van anderen. De reliëfs zijn expressief en levendig, waardoor de morele lessen gemakkelijk te begrijpen zijn door middel van visuele verhalen. Door te observeren hoe de 'Toekomstige Boeddha' zich gedroeg in deze dierlijke vormen, werden bezoekers aangemoedigd om soortgelijke deugden in hun eigen leven te cultiveren, wat hun geest voorbereidde op de meer abstracte spirituele concepten die op de hogere niveaus van het monument te vinden zijn. De andesietstenen blokken tonen de slijtage van de tijd, maar de interactie tussen het grote dier en de kleinere menselijke figuren blijft duidelijk. Deze fabels vormden een morele basis voor elke pelgrim die de trappen van Borobudur beklom.

Photo: Dudva · CC BY-SA 4.0

Naast hun spirituele betekenis zijn de reliëfs in Borobudur ongelooflijke historische documenten. Dit specifieke paneel toont een zeereis in groot detail. Let op de constructie van het vaartuig, inclusief de masten en de tuigage. Wetenschappers beschouwen deze reliëfs als enkele van de belangrijkste verslagen van oude maritieme technologie in Zuidoost-Azië. Ze onthullen dat negende-eeuwse Javaanse zeelieden over geavanceerde kennis van scheepsbouw beschikten, waardoor ze ver over de oceanen konden navigeren. Onder het schip heeft de kunstenaar het kolkende water en een groot, tandachtig wezen uitgehouwen, wat een letterlijk zeemonster zou kunnen zijn of een symbolische weergave van de gevaren die inherent zijn aan zeereizen. Deze mix van technologie uit de echte wereld en mythologische elementen is typerend voor de narratieve stijl van de tempel. Het herinnert ons eraan dat voor de mensen die Borobudur bouwden, de spirituele reis vaak werd vergeleken met een gevaarlijke reis over een uitgestrekte zee, met verlichting als de uiteindelijke, veilige haven. Het detail in het dubbele steunsysteem van het schip is zo nauwkeurig dat moderne onderzoekers het als blauwdruk voor reconstructie hebben gebruikt. Deze panelen overbruggen de kloof tussen de goddelijke verhalen van de tempel en het dagelijks leven van de zeelieden en handelaren die in de regio woonden.

Photo Dharma from Penang, Malaysia · CC BY 2.0

De Gandavyuha-serie, te vinden op de derde en vierde galerij, volgt de omzwervingen van Sudhana terwijl hij verschillende leraren bezoekt in zijn zoektocht naar wijsheid. In dit paneel wordt hij getoond terwijl hij een spirituele gids ontmoet—mogelijk Maitreya, de toekomstige Boeddha. In tegenstelling tot het levensverhaal van de Boeddha dat hieronder te zien is en dat gebaseerd is op historische gebeurtenissen, is de reis van Sudhana filosofischer en abstracter. De landschappen worden gestileerder en de interacties richten zich op innerlijke realisaties in plaats van uiterlijke acties. Deze verschuiving in narratieve stijl is opzettelijk. Terwijl de pelgrim fysiek hoger klimt, worden de leringen diepgaander en minder verbonden met de fysieke wereld. Dit bereidt de geest voor op de uiteindelijke overgang naar de bovenste terrassen, waar het verhaal volledig verdwijnt. De ingewikkelde details van de paleizen en tuinen in deze panelen vertegenwoordigen de verfijnde spirituele rijken die Sudhana bezoekt, wat de bezoeker aanmoedigt om wereldse afleidingen achter zich te laten en zich te concentreren op het innerlijke pad van ontdekking. De reliëfs hier zijn minder druk dan die op de lagere niveaus, wat een geleidelijke vermindering van aardse zorgen weerspiegelt. Als u goed kijkt, kunt u de jeugdige uitdrukking van Sudhana zien terwijl hij aandachtig luistert naar de woorden van zijn leraar.

Photo Dharma from Sadao, Thailand · CC BY 2.0