Lascaux Audioprzewodnik

Witamy w Międzynarodowym Centrum Sztuki Naskalnej Lascaux IV. Zanim zejdą Państwo w prehistoryczne podziemia, proszę spojrzeć na uderzający budynek, w którym mieści się to faksymile. Zaprojektowany przez pracownię architektoniczną Snøhetta obiekt przypomina szczelinę tektoniczną przecinającą bezpośrednio zbocze wzgórza w Montignac. Ta 150-metrowa betonowa wstęga została zaprojektowana tak, aby wyglądać jak fizyczne pęknięcie w czasie, prowadząc Państwa w dół, w głąb ziemi. Betonowe ściany ze śladami szalunku deskowego imitują poziome warstwy lokalnych wapiennych klifów, łącząc nowoczesną bryłę zewnętrzną z podziemnym światem wewnątrz. Podczas przygotowań do wejścia w tę replikę oryginalna jaskinia pozostaje ściśle zamknięta zaledwie 800 metrów w górę wzgórza. Odkryta w 1940 roku autentyczna jaskinia jest zamknięta dla zwiedzających, aby chronić jej wyjątkowo kruche środowisko przed niszczeniem.

Photo: JanManu · CC BY-SA 4.0

Rozciągająca się wzdłuż ścieżki wejściowej długa, spokojna sadzawka pełni istotną funkcję architektoniczną. Projektanci zaplanowali tę lustrzaną wodę jako fizyczny i mentalny próg. Działa ona jak bariera ciszy, oddzielając ruchliwą drogę nowoczesnej doliny od prehistorycznej ciszy czekającej w środku. Przechodząc obok niej, warto zwrócić uwagę, jak niebo i otaczające drzewa odbijają się na ciemnej, spokojnej powierzchni. Ta gra wizualna podkreśla związek między plenerowym krajobrazem Dordogne a mrocznym, podziemnym światem, do którego Państwo wchodzą. Woda spowalnia krok, zachęcając do chwili zatrzymania, zanim pozostawi się współczesność za sobą. Osadzając budynek w jego naturalnym kontekście, sadzawka pomaga w przesunięciu wrażeń z jasnego, aktywnego otoczenia zewnętrznego ku cichej kontemplacji wymaganej dla znajdującej się wewnątrz sztuki dawnej.

Photo: Traumrune · CC BY-SA 3.0

We wrześniu 1940 roku czterech lokalnych nastolatków i ich pies Robot dokonało odkrycia, które zmieniło nasze rozumienie historii ludzkości. Badając zalesione wzgórze nad Montignac, pies ruszył w pogoń za królikiem w dół wąskiego szybu pozostawionego przez powaloną sosnę. Przeciskając się przez ciasny otwór za swoim pupilem, chłopcy zsunęli się w ciemność, by znaleźć się w otoczeniu tysięcy wspaniałych namalowanych postaci zwierząt. Po otwarciu dla publiczności w 1948 roku Lascaux szybko stało się światową sensacją. Popularność przyniosła jednak niezamierzone konsekwencje. Oddech ponad tysiąca odwiedzających dziennie wprowadził wysoki poziom dwutlenku węgla i wilgotności do zamkniętej komory. Ta drastyczna zmiana klimatu wywołała rozwój niszczycielskich zielonych glonów i białej pleśni, które zaczęły niszczyć delikatne prehistoryczne malowidła. Aby powstrzymać ten kryzys środowiskowy, władze nakazały trwałe zamknięcie oryginalnej jaskini w 1963 roku, chroniąc starożytne arcydzieła w ściśle kontrolowanym środowisku.

Ethan Doyle White · CC BY-SA 3.0

Wydobyta bezpośrednio z ciemnego dna jaskini paleolityczna lampka z piaskowca ukazuje, jak artyści paleolityczni rozwiązali problem pracy w całkowitej ciemności. Artefakt charakteryzuje się wyraźnym kształtem przypominającym łyżkę, z płytkim wgłębieniem starannie wyżłobionym w skale oraz długim uchwytem naciętym prostymi liniami geometrycznymi. Aby użyć tego urządzenia, prehistoryczni artyści wypełniali kamienny zbiornik stopionym tłuszczem z jelenia i umieszczali w nim knot z jałowca lub mchu. To źródło paliwa wytwarzało niezwykle ciepły, bezdymny i migotliwy płomień. Przejście przez całkowicie ciemne wapienne korytarze z takim światłem całkowicie zmieniało otoczenie. Falujące kontury ścian jaskini w połączeniu z ruchomym światłem ognia sprawiały, że namalowane zwierzęta wydawały się oddychać i biec w zmieniających się cieniach. Ponad sto takich przenośnych lamp znaleziono w całym systemie jaskiniowym, co dowodzi, że sztuczne światło było wysoko rozwinięte i niezbędne do stworzenia tej podziemnej galerii.

Photo: Sémhur · CC BY-SA 4.0

Wchodząc do komory faksymile, od razu zauważą Państwo, że powietrze staje się chłodne i wilgotne. Panująca tu temperatura utrzymywana jest na stałym poziomie 13 stopni Celsjusza, co precyzyjnie naśladuje podziemny klimat prawdziwej jaskini. Ta replika wykracza daleko poza wizualną imitację; została zaprojektowana tak, aby odwzorować rzeczywistą objętość wewnętrzną i warunki atmosferyczne Lascaux. Aby osiągnąć taki poziom dokładności, wyspecjalizowani inżynierowie wykorzystali milimetrowe skany laserowe 3D, aby uchwycić każde zagięcie, nierówność i szczelinę oryginalnych ścian wapiennych. Następnie artyści nałożyli ręcznie malowane pigmenty mineralne na zrekonstruowane powierzchnie, dopasowując teksturę i kolor kamienia. Ta fizyczna transformacja służy przygotowaniu Państwa zmysłów na sztukę dawnego górnego paleolitu. Opuszczając współczesny klimat zewnętrzny, przyzwyczajają Państwo oczy do słabego światła, a skóra czuje chłód, co zbliża Państwa do fizycznej rzeczywistości, jakiej doświadczali twórcy siedemnaście tysięcy lat temu.

arzu çakır · Public domain

Państwo znajdują się teraz w spektakularnej Sali Byków, powszechnie uważanej za największą i najbardziej imponującą galerię w całym systemie jaskiniowym. Ta potężna komora o długości niemal trzydziestu metrów pełniła funkcję naturalnego sanktuarium Lascaux. Na wysokim, łukowatym wapiennym sklepieniu kolosalne sylwetki zwierząt rozciągają się wzdłuż ściany skalnej, tworząc poczucie dynamicznego ruchu. Komora ta nie jest dziełem jednego twórcy, lecz efektem wspólnego wysiłku, trwającego tysiące lat. Kolejne pokolenia artystów prehistorycznych powracały w to miejsce, malując na istniejących warstwach i dodając własne rysunki na ścianach. Ogromna skala zwierząt, z których niektóre mają kilka metrów długości, dowodzi mistrzowskiego opanowania proporcji i kompozycji w trudnej, nierównej przestrzeni. Naturalne kontury skały zostały celowo wkomponowane w projekty, wykorzystując fizyczny kształt jaskini, aby nadać namalowanym stadom trójwymiarowy wygląd.

Elke Wetzig (User:Elya) · CC BY-SA 4.0

1700 BCE

Dominująca na ścianie galerii figura znana jako Wielki Czarny Byk, która mierzy ponad pięć metrów od głowy do ogona. To ogromne przedstawienie wyróżnia się tym, że jest największym pojedynczym rysunkiem zwierzęcia, jaki kiedykolwiek odkryto w sztuce jaskiniowej paleolitu. Stworzenie zostało oddane w niezwykle dynamicznej, nacierającej naprzód pozie, co przekazuje wrażenie ogromnej wagi i siły. Proszę przyjrzeć się uważnie głowie, aby zobaczyć rogi narysowane w stylu, który archeolodzy nazywają „perspektywą skręconą”. W tym stylu ciało byka jest przedstawione z profilu, jednak oba rogi są zwrócone bezpośrednio w stronę widza, co było powszechną konwencją artystyczną tamtego okresu. Pod ciemnym pigmentem brzucha byka widoczne są słabsze kształty. Są to mniejsze, rudawe konie, które namalowano na skale we wcześniejszym okresie, co pokazuje, jak późniejsi artyści wykorzystywali to samo kamienne płótno, nakładając swoje prace na wcześniejsze dzieła.

Original uploader was Coen.vromans at nl.wikipedia · Public domain

1700 BCE

Na samym skraju grupy po lewej stronie znajduje się dziwna, enigmatyczna bestia, popularnie nazywana „jednorożcem” ze względu na dwa długie, proste rogi wyrastające z jej czoła. Jej niezwykle masywne ciało i kocie rysy twarzy nie pasują do żadnego znanego żywego zwierzęcia z epoki lodowcowej. Skłoniło to badaczy do spekulacji, że obraz przedstawia mityczne stworzenie lub być może ludzkiego szamana przebranego w skórę zwierzęcia. Obok tej postaci na ścianie rozciąga się różnorodne stado zwierząt. Aby uzyskać te bogate, ciepłe kolory, artyści paleolityczni zbierali lokalne tlenki żelaza, produkując czerwoną i żółtą ochrę. Rozcierali te naturalne minerały na drobny proszek, mieszali z wodą jaskiniową i nakładali na kamień. W wielu miejscach wręcz wydmuchiwali suchy pigment bezpośrednio na wilgotną powierzchnię skały przez puste kości – technikę, która tworzyła miękkie, rozmyte kontury i wypełniała kształty zwierząt żywymi, trwałymi kolorami.

EU · Public domain

1700 BCE

Słynący z delikatnego wykonania, koń ten jest popularnie określany jako „koń chiński”, ponieważ jego eleganckie linie i pełne, zaokrąglone proporcje przywodzą na myśl styl klasycznych rysunków chińskich. Artysta zaznaczył ciężką, ciemną grzywę za pomocą pigmentu manganowego, kontrastującego z ciepłą ochrą ciała. Wyraźnie powiększony brzuch sugeruje, że obraz przedstawia źrebną klacz, co odzwierciedla prehistoryczne skupienie na płodności i naturalnych cyklach dzikiej przyrody. Tuż nad grzbietem zwierzęcia proszę zwrócić uwagę na osobliwy symbol przypominający siatkę. Ten geometryczny znak składa się z wpisanych w siebie prostokątów – motywu, który pojawia się wielokrotnie w Lascaux i innych europejskich jaskiniach. Mimo dziesięcioleci badań znaki te pozostają całkowicie nieodczytane. Archeolodzy nie wiedzą, czy przedstawiają one znaki plemienne, pułapki, mapy, czy wczesną formę zapisu, co czyni ten geometryczny symbol jedną z wielkich tajemnic świata paleolitu.

Photo: Hohum · Public domain

http://www.wikidata.org/.well-known/genid/f1a3c9729e1d18332ec74cc7dbc32e6d · 1500

Przedstawiono tu Megaloceros, wymarły gatunek gigantycznego jelenia, który wędrował po lodowych równinach Europy podczas górnego paleolitu. Zwierzę jest natychmiast rozpoznawalne dzięki swoim potężnym, rozłożystym porożom. Aby ożywić to stworzenie, starożytny artysta umiejętnie wykorzystał naturalną topografię jaskini. Malując klatkę piersiową jelenia na wypukłości wapiennej ściany, twórca nadał figurze rzeczywistą trójwymiarową objętość i realistyczną głębię. Poniżej brzucha zwierzęcia wzdłuż skały biegnie wyraźna pozioma linia ciemnych, szablonowych punktów. Te precyzyjne geometryczne oznaczenia od pokoleń wprawiają badaczy w zakłopotanie. Teorie sugerują, że mogą one reprezentować liczniki polowań, granice terytorialne lub symbole wskazujące sezonowe szlaki migracji. Łącząc realistyczną anatomię zwierząt z abstrakcyjnymi symbolami, malarze pozostawili po sobie złożony język wizualny, który łączył fizyczny i duchowy świat ich czasów.

HTO · Public domain