Cathédrale Notre-Dame de ReimsAudioprzewodnik

Witamy w jednym z najważniejszych osiągnięć architektonicznych stylu gotyckiego. Przed Państwem wznosi się wielka fasada zachodnia, zdominowana przez dwie wieże sięgające wysokości osiemdziesięciu jeden i pół metra. Zewnętrzna część tej ogromnej budowli mierzy sto czterdzieści dziewięć i siedemnaście setnych metra długości, zajmując łączną powierzchnię sześciu tysięcy sześciuset pięćdziesięciu metrów kwadratowych. Budowę obecnego gmachu rozpoczęto w 1211 roku, po tym jak niszczycielski pożar strawił poprzednią katedrę romańską. Do 1275 roku główny korpus kościoła był gotowy. Prace projektowe przez kolejne dekady prowadzili czterej mistrzowie architektury: Jean d'Orbais, Jean-le-Loup, Gaucher z Reims oraz Bernard de Soissons. Razem stworzyli harmonijną przestrzeń, często nazywaną 'Katedrą Królów'. Przez ponad osiem stuleci miejsce to było świadkiem koronacji trzydziestu jeden francuskich monarchów, co ustanowiło silną więź między francuską koroną a duchowym autorytetem Kościoła.

Photo: Gennadii Saus i Segura · CC BY-SA 4.0

Proszę spojrzeć w górę na górną kondygnację fasady, gdzie rząd kolosalnych posągów stoi w obramowaniu misternych gotyckich łuków. W samym centrum tego rzędu można dostrzec scenę chrztu Chlodwiga I, pierwszego króla Franków. Królewscy potomkowie otaczają Chlodwiga, rozciągając się wzdłuż wysokiej poziomej galerii jako wyraz dynastycznej ciągłości. Galeria, pełniąca funkcję gigantycznego publicznego manifestu, wizualnie potwierdzała średniowiecznym tłumom boskie prawo francuskich monarchów do władzy. W sposób wizualny wiązała autorytet korony z błogosławieństwem Kościoła, przypominając każdemu wchodzącemu, że królowie Francji rządzili za przyzwoleniem niebios. Ogromna skala tych postaci sprawia, że pozostają one widoczne nawet z dalekich krańców placu poniżej.

Photo: Dguendel · CC BY 4.0

1240 · stone

Wyrzeźbiona między 1236 a 1245 rokiem postać anioła Gabriela na północnym portalu fasady zachodniej wyróżnia się delikatnym uśmiechem. Ten wyraz twarzy stanowił znaczące odejście od sztywnych, surowych rysów typowych dla wcześniejszych romańskich rzeźb w kamieniu, wprowadzając nowy poziom naturalizmu do sztuki średniowiecznej. We wrześniu 1914 roku, podczas pierwszej wojny światowej, niemieckie pociski artyleryjskie uderzyły w katedrę, pozbawiając anioła głowy. Miejscowy ksiądz starannie zebrał odłamki kamienia i przechowywał je w piwnicach katedry, aż do momentu, gdy można było je skrupulatnie złożyć. Po starannej renowacji rzeźba stała się powszechnie uznanym symbolem kulturowego przetrwania Francji w obliczu wojennych zniszczeń. Do dziś można podziwiać miękki łuk warg oraz szczegółowe skrzydła, które otaczają głowę postaci.

Photo: Mbzt · CC BY-SA 4.0

Proszę spojrzeć na trójkątny szczyt umieszczony bezpośrednio nad centralnym portalem fasady zachodniej. Znajduje się tam kamienna płaskorzeźba przedstawiająca Chrystusa koronującego swoją matkę, Marię Pannę, która skłania głowę w geście przyjęcia. Katedra w Reims została formalnie poświęcona Marii, co czyni tę wyeksponowaną centralną scenę niezwykle ważną dla tożsamości budowli. Umieszczając tę niebiańską koronację przy głównym wejściem, budowniczowie ustanowili wizualną paralelę do ziemskich koronacji francuskich królów, odbywających się bezpośrednio za drzwiami. Scena ta wzmacniała legitymację korony, łącząc królewskie ceremonie z niebiańskim panowaniem królowej niebios. Subtelne draperie i pełne wyrazu pozy wyróżniają te figury, które w ciągu popołudnia zmieniają swój wygląd w zależności od padającego światła.

Ad Meskens You are free to use this picture for any purpose as long as you credit its author, Ad Meskens. Example: © Ad Meskens / Wikimedia Commons If you use this work outside of the Wikimedia projects, a message or a copy is very much appreciated. This image is not in the public domain. A statement such as "From Wikimedia Commons" or similar is not by itself sufficient. If you do not provide clear attribution to the author you do not comply with the terms of the file's license and you may not use this file. If you are unable or unwilling to provide attribution you should contact Ad Meskens to negotiate a different license. · CC BY-SA 4.0

Wewnątrz katedry dramatyczne poczucie wertykalności definiuje nawę o długości stu piętnastu metrów. Gotyccy budowniczowie wykorzystali strzeliste, wiązkowe kolumny i żebrowe sklepienia, aby kierować wzrok ku górze, tworząc przestronne i pełne światła wnętrze. Układ ten został celowo zaprojektowany z ogromnymi otwartymi przestrzeniami i wyjątkowo szerokimi nawami bocznymi, aby pomieścić tłumy szlachty, zagranicznych dygnitarzy, straży i duchowieństwa, którzy wypełniali katedrę podczas królewskich ceremonii koronacyjnych. Brak dużego lektorium dodatkowo poprawił widoczność, zapewniając, że zgromadzeni w nawie mogli być świadkami świętych rytuałów odbywających się na dalekim, wschodnim krańcu budowli. Światło wpadające przez wysokie okna clerestorium oświetla kamienne filary, podkreślając skalę tej średniowiecznej hali.

Photo: Diliff · CC BY-SA 3.0

Na tej płycie nagrobnej wyrzeźbiono postać Huguesa Libergiera, trzynastowiecznego mistrza murarskiego, który zaprojektował pobliski kościół Saint-Nicaise. W przeciwieństwie do większości średniowiecznych budowniczych, którzy pracowali w anonimowości, Libergier osiągnął status społeczny, który zapewnił mu ten okazały pomnik. Przedstawiono go trzymającego bardzo szczegółowy model swojego kościoła, w towarzystwie podstawowych narzędzi jego zawodu: łaty mierniczej, węgielnicy i cyrkla. Postać otacza elegancka gotycka rama architektoniczna, odzwierciedlająca ostrołukowe arkady i trójliście charakterystyczne dla konstrukcji samej katedry. Inskrypcja biegnąca wzdłuż krawędzi odnotowuje jego śmierć w 1263 roku, zapewniając, że jego wkład w gotycką inżynierię został zachowany dla przyszłych pokoleń.

Photo: Palauenc05 · CC BY-SA 4.0

W 1779 roku kanonicy katedralni nakazali zniszczenie oryginalnego labiryntu posadzkowego, ponieważ byli wielokrotnie irytowani przez dzieci bawiące się na wzorach podczas nabożeństw. Dziś historyczny układ jest okazjonalnie celebrowany i upamiętniany poprzez projekcje świetlne na kamiennej posadzce. Oryginalny projekt tworzył duży kwadrat ze ściętymi rogami, zawierający ośmiokątne sekcje, które honorowały mistrzów budowniczych katedry. Poza funkcją dekoracyjną, labirynt pełnił praktyczną rolę duchową dla średniowiecznych wiernych, którzy powoli przemierzali krętą ścieżkę na kolanach. Ten fizyczny akt stanowił symboliczną pielgrzymkę do Jerozolimy dla tych, którzy nie posiadali środków finansowych lub sprawności fizycznej, by podjąć się rzeczywistej, niebezpiecznej podróży do Ziemi Świętej.

G.Garitan · CC BY-SA 3.0

Na zewnętrznej ścianie umieszczono kamienny relief przedstawiający brodatego mężczyznę zanurzonego w chrzcielnicy, otoczonego przez towarzyszące mu postacie duchowne. Ta rzeźba przedstawia chrzest Chlodwiga I, króla Franków, udzielony przez świętego Remigiusza w Boże Narodzenie około 496 roku. To jedno historyczne wydarzenie fundamentalnie ukształtowało losy katedry w Reims. Ponieważ Chlodwig przyjął tutaj chrzest, miasto Reims zostało uznane za duchową kolebkę francuskiej monarchii. Dziedzictwo to prawnie zobowiązywało przyszłych królów Francji do przyjmowania koron w tej konkretnej katedrze, zapewniając, że każda ceremonia koronacyjna była zakotwiczona w historycznym miejscu, w którym pierwszy król narodu przyjął wiarę chrześcijańską.

Mattana · Public domain

Zawieszony na ścianie północnego transeptu rzadki piętnastowieczny zegar astronomiczny zamknięty jest w wysokiej, drewnianej gotyckiej obudowie. Rzeźbione postacie świętych i aniołów otaczają kolistą tarczę, która posiada złożone wskaźniki mechaniczne. To skomplikowane urządzenie zaprojektowano w celu znacznie wykraczającym poza zwykłe wskazywanie godzin dnia. Śledziło ono fazy księżyca, rejestrowało kalendarze świąt religijnych i mapowało układy planetarne. Dla średniowiecznych wiernych zegar służył jako wizualna reprezentacja boskiego porządku, który według nich rządził wszechświatem, łącząc obserwację naukową z przekonaniami teologicznymi. Drewniana szafka posiada strzeliste wieżyczki i delikatne ażurowe panele, które harmonizują z otaczającą kamienną architekturą transeptu.

Photo: Renhour48 · CC0

We wschodniej części katedry znajduje się chór i sanktuarium, historyczna scena, na której koronowano królów Francji. Podczas skomplikowanego rytuału koronacyjnego monarcha klękał przed ołtarzem głównym, aby zostać namaszczonym świętym olejem ze świętej ampułki, która według tradycji została przyniesiona przez gołębicę na chrzest Chlodwiga. Po namaszczeniu król otrzymywał koronę Karola Wielkiego. Aby wesprzeć te rozbudowane ceremonie, przestrzeń wyposażono w okazałe drewniane stalle dla duchowieństwa oraz zabytkowe organy. Akustyka wysokiego, sklepionego sufitu została starannie zoptymalizowana przez średniowiecznych budowniczych, aby zapewnić, że śpiewy liturgiczne i dźwięki organów rozbrzmiewały wyraźnie wzdłuż całego budynku, podkreślając powagę wydarzeń państwowych.

Photo: Diliff · CC BY-SA 3.0