Nemea Audioprzewodnik po polsku

Nemea była starożytnym sanktuarium, w którym odbywały się jedne z czterech wielkich igrzysk panhelleńskich. Pozostałe odbywały się w Olimpii, Delfach i Istmii. Nemea leżała na neutralnym gruncie, gdzie schodziły się granice kilku regionów. Tutaj igrzyska czciły Zeusa. Ten model ukazuje całe sanktuarium naraz. Świątynia Zeusa się wyróżnia, a jej kolumny wznoszą się wśród kilku wysokich drzew. Sanktuarium miało również wielki ołtarz pod gołym niebem oraz łaźnie, a także rząd niskich budynków. Grecki mit umiejscowił lwa nemejskiego w tej dolinie, gdzie, jak mówiono, bohater Herakles go zabił. Stadion wzniesiono dalej od świątyni, na własnym terenie. Muzeum, które mieści ten model, zostało zbudowane w ramach wykopalisk Uniwersytetu Kalifornijskiego. Wykopaliska trwają tu w corocznych kampaniach od 1973 roku.

Photo: Zde · CC BY-SA 4.0

Wąż zabił niemowlę Ofeltesa, gdy jego piastunki nie było. Hypsipyle położyła go na łożu z pietruszki. Poszła po wodę dla Siedmiu przeciw Tebom, którzy szli z Argos. Uważa się, że ta mała brązowa figurka przedstawia dziecko z jednym uniesionym ramieniem. Siedmiu założyło igrzyska nemejskie ku jego pamięci. Wieńce zwycięzców robiono z pietruszki lub dzikiego selera. Sędziowie nosili czerń, co jest uważane za oznakę żałoby.

Photo: Zde · CC BY-SA 4.0

Mykeńskie grobowce w Aidonii były bogate i to z nich pochodzi ten złoty pierścień. Datowany jest na około 1500 rok przed naszą erą. Na jego owalnej tarczy wyryto małe postacie. Aidonia była jednym z kilku cmentarzysk w dolinie, a inne znajdowały się w Ajia Sotira i Barnavos. W tym muzeum przechowywanych jest wiele znalezisk z tych grobowców. Na pobliskim wzgórzu Tsoungiza stała również osada z wczesnej epoki brązu. Dolina była zasiedlona na wieki przed powstaniem sanktuarium. W 2018 roku archeolodzy odkryli duży, nienaruszony grobowiec z wczesnego okresu mykeńskiego. Należy on do tego samego szerokiego okresu co ten pierścień.

Photo: Zde · CC BY-SA 4.0

Pożar zniszczył wcześniejszą świątynię Zeusa w Nemei, pochodzącą z szóstego wieku przed naszą erą. Do dziś widoczna jest tylko ściana fundamentowa tamtego starszego budynku. Około 330 roku przed naszą erą, gdy igrzyska powróciły do Nemei, miasto Argos wzniosło nową świątynię. Zbudowano ją na starszych fundamentach. Budowniczowie połączyli w jednym budynku trzy greckie porządki architektoniczne: dorycki, joński i koryncki. Kolumny na zewnątrz są doryckie. Ukończona świątynia nie miała żadnej dekoracji rzeźbiarskiej.

Carole Raddato from FRANKFURT, Germany · CC BY-SA 2.0

Zewnętrzne kolumny doryckie są smukłe, a ich wysokość wynosi 6,34 średnicy kolumny. Ta smukłość wyprzedzała style okresu hellenistycznego. Pauzaniasz widział świątynię, gdy jej dach już się zapadł, i nazwał ją wartą obejrzenia. Świątynia stała wśród cyprysów, a w środku nie było posągu boga. Trzy z jej kolumn stoją nieprzerwanie od momentu ich pierwotnego wzniesienia. Prace rekonstrukcyjne rozpoczęto w 2002 roku. Dwie kolumny odbudowano z powalonych bębnów, czyli okrągłych kamiennych elementów tworzących kolumnę. Od tamtego czasu odbudowano kolejne cztery.

Photo: Zde · CC BY-SA 4.0

Na południe od świątyni leży dziewięć słabo zachowanych budynków. Archeolodzy nazywają je oikoi, co po grecku oznacza domy, ponieważ ich przeznaczenie nie jest jasne. Mogły służyć jako skarbce, podobnie jak te w Olimpii, oraz sale zgromadzeń, jak na Delos. Święto odbywało się co dwa lata, w lipcu. Przed nim ogłaszano święty rozejm na miesiąc. W tym miesiącu zawieszano wszelkie wojny i działania wrogie, aby sportowcy mogli podróżować do Nemei. Pierwszy oikos jest największy spośród nich, ma dwadzieścia dwa i cztery dziesiąte metra długości. Przetrwały jedynie wapienne fundamenty, po późniejszej uprawie roli i rozbiórce kamienia budowlanego. Trzy z nich pochodzą z pierwszej połowy piątego wieku przed naszą erą, po wojnach perskich.

Photo: Zde · CC BY-SA 4.0

W drugim wieku naszej ery Pauzaniasz pisał o grobie w obrębie świętego okręgu. Napisał, że był to grób Ofeltesa, dziecka z mitu założycielskiego. Otaczały go ołtarze pod gołym niebem, a całość ogrodzono kamiennym murem. Badacze nazywają to miejsce heroonem Ofeltesa, czyli sanktuarium herosa. Grecy czcili niektórych zmarłych jako herosów, stawiając im ołtarze i składając ofiary. Na suchej ziemi wciąż leżą niskie bloki kamienne.

Photo: Zde · CC BY-SA 4.0

400 BCE

Akwedukt długi na około jeden kilometr doprowadzał wodę źródlaną do łaźni. Jego kanał zbudowano ze specjalnych zwężających się płytek ceramicznych, ukształtowanych w literę U i przykrytych dachówkami. Uważa się, że łaźnie pochodzą z czwartego wieku przed naszą erą i znajdują się na południowym krańcu kompleksu hellenistycznego. Sportowcy korzystali z nich podczas igrzysk, a także z miejsca noclegowego zwanego ksenonem. Część akweduktu jest nadal widoczna w pobliżu łaźni.

Photo: Harald Rossa · CC BY-SA 3.0

Zachodnie skrzydło łaźni mieściło szereg pojedynczych basenów. Sportowcy najprawdopodobniej korzystali z nich do higieny osobistej. Baseny tego typu były typowe dla greckich łaźni z czwartego wieku, a podobne znaleziono w Eretrii i Koryncie. Wschodnie skrzydło mieściło okrągłą wannę, w której można było zanurzyć się cały. Jest to jedna z zaledwie czterech takich łaźni w Grecji. Wszystkie cztery pochodzą z ogólnogreckich stanowisk atletycznych, więc łaźnie mogły służyć celom rytualnym, a także praktycznym. W kierunku łaźni prowadzą kanały i zbiorniki. Jedna z hipotez zakłada, że woda nagrzewała się w słońcu, zanim dotarła do kąpiących się.

Photo: Zde · CC BY-SA 4.0

Apodyterium było prostokątnym budynkiem otoczonym portykiem, a stemple na dachówkach wymieniają architekta, Sosiklesa. Ta nazwa oznacza szatnię. Znajduje się w naturalnym zagłębieniu terenu, tuż na wschód od stadionu. Tutaj sportowcy zdejmowali ubrania, wcierali oliwę w skórę i przygotowywali się do igrzysk.

Carole Raddato from FRANKFURT, Germany · CC BY-SA 2.0