Ondergrondse stad Kaymaklı Audiogids in het Nederlands

Welkom in de Ondergrondse stad Kaymaklı, een van de grootste ondergrondse steden in Cappadocië. Onder het stadje op de heuvel ligt een nederzetting van acht verdiepingen, die met de hand is uitgehouwen in zachte vulkanische rots, tufsteen genaamd. Vier van die verdiepingen zijn vrijgemaakt en verlicht, en in 1964 opengesteld voor bezoekers. Het idee achter de plek is eenvoudig te zeggen en vreemd om te bevatten: hele gemeenschappen schuilden hier, samen met hun dieren en hun voedsel. Dit was geen fort voor soldaten. Het was een tijdelijk thuis voor gewone gezinnen, verborgen onder hun eigen dorp.

Robert Helvie · CC BY-SA 3.0

De eerste verdieping onder de grond was voor de dieren. Runderen en ander vee hadden nooit de steile, smalle trappen naar de diepere verdiepingen afgedaald kunnen worden, dus bevinden de stallen zich op de eerste verdieping direct onder het oppervlak. Een boerengezin bracht zijn hele levensonderhoud ondergronds, niet alleen het gezin. Ruimten zoals deze, met uitgehouwen troggen langs de muren, hielden de dieren gevoed en beschut zolang het gevaar duurde. De stal op deze verdieping is klein, wat suggereert dat er nog andere stallen wachten in de delen die nooit zijn opengesteld.

Robert Helvie · CC BY-SA 3.0

Eén verdieping lager hakte de gemeenschap zelf een complete kerk uit. Deze heeft een schip en twee apsissen, de halfronde nissen aan de oostkant waar de liturgie werd gevierd. Vóór de apsissen staat een doopvont en langs de muren lopen zitplateaus. Dit was een volwaardige gebedsplaats, uitgehouwen uit de levende steen zodat kerkdiensten in het verborgene konden doorgaan. Ook naast de kerk werden graven uitgehouwen. De namen die daarin zijn gevonden komen overeen met namen die naast de kerk zelf zijn geregistreerd, wat de theorie ondersteunt dat er geestelijken begraven lagen.

Nevit Dilmen (talk) · CC BY-SA 3.0

Het dagelijks leven ging door naast de eredienst, aangezien de kerkverdieping ook woonruimten bevatte. Een zaal als deze, met haar uitgehouwen zuilen en nissen, bood gezinnen een plek om te eten, te slapen en een dreiging uit te zitten. De schuilplaatsen werden in de achtste eeuw voor het eerst gegraven door christenen die zich verdedigden tegen indringers en bandieten. Daarna volgden vier eeuwen van Arabische strooptochten aan de Byzantijnse grens, en keer op keer doken gezinnen hier onder. Onder de Seltsjoekse Turken dienden de tunnels als toevluchtsoorden, kataphygia in het Grieks van de gebruikers. En in de veertiende eeuw zochten mensen hier een heenkomen voor de invallen van Timoer.

Photo: MusikAnimal · CC BY-SA 4.0

Zes enorme ronde stenen bewaken deze stad. Elk ervan werd ter plekke uitgehouwen en gevormd uit de omringende rots, terwijl de tunnels werden gegraven. Om een doorgang af te sluiten, rolden verdedigers de schijf er van binnenuit voor; het openen van een molensteenafsluiting van buitenaf is vrijwel onmogelijk. Een gat in het midden van elke deur liet hen controleren wie er bij de ingang was aangekomen, of er een speer doorheen steken. Er zijn slechts zes van deze molensteenafsluitingen bekend in Kaymaklı, en elk ervan staat nog steeds klaar in zijn groef.

Nevit Dilmen (talk) · CC BY-SA 3.0

De doorgang wordt zo nauw dat een volwassene gebukt moet lopen. De tunnels van Kaymaklı zijn lager, nauwer en steiler dan die van Derinkuyu; een verschil in de indeling van beide steden. De twee steden waren verbonden door ongeveer acht à negen kilometer aan tunnels, zodat mensen via de andere ingang konden ontsnappen als de ene ingang werd doorbroken. Die verbinding is niet toegankelijk voor bezoekers.

Ray Swi-hymn from Sijhih-Taipei, Taiwan · CC BY-SA 2.0

Vluchtelingen wachtten hier niet alleen; ze werkten. Op deze verdieping staat een blok andesiet, een vulkanisch gesteente, gehouwen uit een laag van hetzelfde gesteente die bloot kwam te liggen toen het complex werd uitgegraven. In het oppervlak zijn zevenenvijftig gaten uitgehouwen. Elk gat heeft een doorsnede van ongeveer tien centimeter, groot genoeg voor een stuk koper dat erin werd gelegd en in vorm werd gehamerd. Het metaal koud bewerken, zonder vuur, was de gebruikte techniek. Het koper zelf kwam waarschijnlijk uit mijnen tussen Aksaray en Nevşehir, dezelfde bron waar een oudere nederzetting in de regio gebruik van had gemaakt.

Nevit Dilmen (talk) · CC BY-SA 3.0

Het voeden van een verborgen gemeenschap betekende ondergronds koken, en dit niveau bevatte de keukens. Ernaast lagen opslagplaatsen voor voorraden, zodat voedsel in dezelfde ruimtes kon worden bereid en bewaard. De uitgehouwen kuilen en nissen in kamers zoals deze horen bij dat dagelijkse werk. Kaymaklı volgt een strikte planningsregel: elke kamer en open ruimte op de verdiepingen is ingedeeld rondom de beschikbaarheid van ventilatie. Waar de lucht bij kon, bepaalde waar mensen konden wonen, koken en werken.

Nevit Dilmen (talk) · CC BY-SA 3.0

De derde verdieping bevatte wat worden beschouwd als de belangrijkste ruimtes van het hele complex: opslagplaatsen, wijn- en oliepersen, en keukens. De rij uitgehouwen gleuven langs de muur hoort bij de şırahaneler, de wijndepots van de ondergrondse stad. Het persen van druiven en olijven hier beneden laat zien hoeveel van het dagelijkse boerenleven de ondergrondse stad moest kunnen herbergen.

Ray Swi-hymn from Sijhih-Taipei, Taiwan · CC BY-SA 2.0

Het laagste van de open niveaus herbergt naast de opslagruimten ook keukens en wijndepots. Grote aardewerken kruiken zoals het paar aan weerszijden van deze deuropening bewaarden graan, olie en andere proviand in het donker en de droogte. Het grote aantal opslagruimten en plekken voor kruiken op de vierde verdieping wijst op echte economische stabiliteit. En de enorme oppervlakte die is gereserveerd voor opslag, in zo'n beperkte ruimte, suggereert dat de stad was gebouwd om onder de grond een grote bevolking te onderhouden.

Winstonza · CC BY-SA 3.0