Podziemne miasto Kaymaklı Audioprzewodnik po polsku

Witamy Państwa w Kaymaklı, jednym z największych podziemnych miast w Kapadocji. Pod miastem położonym na zboczu wzgórza leży ośmiopoziomowa osada, wykuta ręcznie w miękkiej skale wulkanicznej zwanej tufem. Cztery z tych poziomów zostały oczyszczone i oświetlone, a otwarto je dla zwiedzających w 1964 roku. Ideę tego miejsca łatwo wyrazić słowami, ale trudno ogarnąć umysłem: schroniły się tu całe społeczności wraz ze swoimi zwierzętami i żywnością. Nie była to żadna twierdza dla żołnierzy. Był to tymczasowy dom dla zwykłych rodzin, ukryty pod ich własną wsią.

Robert Helvie · CC BY-SA 3.0

Pierwszy poziom pod ziemią należał do zwierząt. Bydło i inne zwierzęta gospodarskie nigdy nie mogłyby zostać sprowadzone stromymi, wąskimi schodami na głębsze kondygnacje, dlatego stajnie znajdują się bezpośrednio pod powierzchnią. Rolnicze gospodarstwo domowe przenosiło pod ziemię cały swój byt, a nie tylko rodzinę. Komnaty takie jak ta, z wykutymi wzdłuż ścian korytkami, zapewniały zwierzętom pożywienie i schronienie przez cały czas trwania niebezpieczeństwa. Stajnia na tym poziomie jest mała, co sugeruje, że kolejne stajnie wciąż czekają w sekcjach, które nigdy nie zostały otwarte.

Robert Helvie · CC BY-SA 3.0

Poziom niżej społeczność wykuła w skale kompletny kościół. Posiada on nawę i dwie apsydy, czyli półkopułowe wnęki we wschodniej części, w których odprawiano liturgię. Przed apsydami stoi chrzcielnica, a wzdłuż ścian biegną platformy do siedzenia. Było to w pełni funkcjonalne miejsce kultu, wydrążone w żywej skale, aby nabożeństwa mogły odbywać się w ukryciu. Obok kościoła wykuto również groby. Znalezione w nich imiona odpowiadają imionom zapisanym obok samego kościoła, co popiera tezę, że chowano tam duchowieństwo.

Nevit Dilmen (talk) · CC BY-SA 3.0

Codzienne życie toczyło się obok kultu religijnego, ponieważ na poziomie kościoła znajdowały się również przestrzenie mieszkalne. Taka sala, z wykutymi w skale kolumnami i niszami, zapewniała rodzinom miejsce do jedzenia, spania i przeczekania zagrożenia. Schrony te zostały wykute w ósmym wieku przez chrześcijan broniących się przed najeźdźcami i bandytami. Następnie przyszły cztery stulecia arabskich najazdów na pograniczu bizantyjskim, podczas których rodziny ukrywały się tutaj wielokrotnie. Pod panowaniem Turków seldżuckich tunele służyły jako schronienia – w używanym przez ich mieszkańców języku greckim zwane kataphygia. A w czternastym wieku ludzie chronili się tutaj przed najazdami Timura.

Photo: MusikAnimal · CC BY-SA 4.0

Miasta tego pilnuje sześć masywnych, okrągłych kamieni. Każdy z nich został wycięty i ukształtowany w miejscu, w którym stoi, z otaczającej go skały, podczas gdy tunele były drążone. Aby zablokować przejście, obrońcy przetaczali dysk w poprzek od wewnątrz; otwarcie go z zewnątrz jest prawie niemożliwe. Otwór w środku każdych drzwi pozwalał sprawdzić, kto przybył do wejścia, lub przepchnąć przez niego włócznię. W Kaymaklı znanych jest tylko sześć takich kamiennych drzwi z żaren, a każde z nich nadal czeka w gotowości w swoim żłobieniu.

Nevit Dilmen (talk) · CC BY-SA 3.0

Przejście zwęża się tak bardzo, że dorosła osoba musi iść w pochyleniu. Tunele w Kaymaklı są niższe, węższe i bardziej stromo nachylone niż w Derinkuyu, co stanowi różnicę w układzie obu miast. Obie miejscowości były połączone siecią tuneli o długości około ośmiu do dziewięciu kilometrów, dzięki czemu w razie przełamania jednego wejścia mieszkańcy mogli uciec drugim. Ten korytarz nie jest udostępniony zwiedzającym.

Ray Swi-hymn from Sijhih-Taipei, Taiwan · CC BY-SA 2.0

Przebywający tu uchodźcy nie tylko czekali, ale i pracowali. Na tym poziomie stoi blok andezytu, kamienia wulkanicznego, wykuty z warstwy tej samej skały odsłoniętej podczas drążenia kompleksu. W jego powierzchni wyryto pięćdziesiąt siedem otworów. Każdy otwór ma około dziesięciu centymetrów średnicy i jest dostosowany wielkością do kawałka miedzi umieszczanego w nim i kutego na kształt. Stosowano technikę obróbki metalu na zimno, bez wypalania. Sama miedź pochodziła prawdopodobnie z kopalń między Aksaray a Nevşehir, z tego samego źródła, z którego korzystała starsza osada w tym regionie.

Nevit Dilmen (talk) · CC BY-SA 3.0

Wyżywienie ukrytej społeczności wymagało gotowania pod ziemią, a na tym poziomie znajdowały się kuchnie. Magazyny żywności znajdowały się obok nich, dzięki czemu jedzenie można było przygotowywać i przechowywać w tych samych pomieszczeniach. Wykute wnęki i doły w komorach takich jak ta są świadectwem tej codziennej pracy. W Kaymaklı obowiązuje ścisła zasada planistyczna: każde pomieszczenie i wolna przestrzeń na udostępnionych poziomach są rozmieszczone w zależności od dostępności wentylacji. To, dokąd docierało powietrze, decydowało o tym, gdzie ludzie mogli mieszkać, gotować i pracować.

Nevit Dilmen (talk) · CC BY-SA 3.0

Na trzecim poziomie znajdowały się uznawane za najważniejsze obszary całego kompleksu: magazyny, prasy do wina i oliwy oraz kuchnie. Rząd wykutych szczelin wzdłuż ściany należy do şırahaneler, czyli magazynów wina podziemnego miasta. Tłoczenie winogron i oliwek tutaj pokazuje, jak wiele z codziennego życia rolniczego miało pomieścić podziemne miasto.

Ray Swi-hymn from Sijhih-Taipei, Taiwan · CC BY-SA 2.0

Najniższy z udostępnionych poziomów, obok pomieszczeń magazynowych, mieści również kuchnie i składy wina. Wielkie gliniane naczynia, takie jak para stojąca po obu stronach tego przejścia, służyły do przechowywania zboża, oliwy i innych zapasów w ciemności i suchości. Duża liczba pomieszczeń magazynowych i miejsc na naczynia na czwartym poziomie wskazuje na prawdziwą stabilność gospodarki. Z kolei sama powierzchnia przeznaczona na magazyny w tak ograniczonej przestrzeni sugeruje, że miasto zostało zbudowane tak, aby utrzymać pod ziemią dużą populację.

Winstonza · CC BY-SA 3.0