Languages
15Biblioteca Joanina Audiogids
De Biblioteca Joanina is een barokke bibliotheek in het hart van de Universiteit van Coimbra. Ze staat bekend om haar rijke decoraties en haar belangrijke collectie historische boeken.
Snelle feiten
15
vertelde haltes
15
Talen
100%
Offline
📍 Coimbra, Portugal
Over de rondleiding
De Biblioteca Joanina is een barokke bibliotheek in het hart van de Universiteit van Coimbra. Ze staat bekend om haar rijke decoraties en haar belangrijke collectie historische boeken.
Download de gratis app
Over de rondleiding
The Baroque Portal and National Crest
Het Koninklijk Wapen
Boven de hoofdingang herinnert het gedetailleerde beeldhouwwerk van het Portugese nationale wapenschild aan de koninklijke oorsprong van de bibliotheek. Dit hele project was een groots statement van autoriteit en culturele ambitie door koning Johan V. Johan V, bekend als 'de Grootmoedige', gebruikte de enorme rijkdom die vanuit de goudmijnen en diamantvelden van het koloniale Brazilië naar Portugal stroomde om spectaculaire architectonische werken in het hele land te financieren. Deze bibliotheek is een direct resultaat van die koloniale welvaart. Kijk vlak onder het wapenschild naar de Latijnse inscriptie die in de steen is gebeiteld. Deze vertaalt zich als: 'De Grote Universiteit wijdde deze zetel aan boeken, opdat de bibliotheek haar hoofd moge sieren.' Deze uitdrukking typeert de bibliotheek niet slechts als een opslagruimte, maar als een kroon op het werk van de gehele universiteit. Elk detail van deze gevel, van het koninklijk wapen tot de elegante belettering, was ontworpen om bezoekers te imponeren met het prestige van de instelling en de vrijgevigheid van de vorst die toezag op de totstandkoming ervan.
De Inscriptie bij de Bibliotheekingang
Terwijl u de zware houten deuren nadert, ziet u de koperen inscriptie die de toegangsregels vermeldt. Deze voorschriften zijn al eeuwen van kracht en weerspiegelen het streven van de universiteit om de 70.000 volumes die hier worden bewaard te beschermen. De toegang tot de bibliotheek is niet beperkt om de drukte te beheersen, maar voor het fundamentele behoud van de collectie zelf. Iedereen die naar binnen gaat, brengt vochtigheid en warmte mee, terwijl het openen van de deuren schadelijk zonlicht binnenlaat. Door de stroom bezoekers strikt te controleren en de deuren gesloten te houden, kan het personeel het delicate evenwicht handhaven dat nodig is om te voorkomen dat het eeuwenoude papier en de boekbanden achteruitgaan. Deze ingang markeert een aanzienlijke verandering in sfeer. U verlaat de lichte, uitgestrekte en vaak rumoerige binnenplaats voor de stille, schemerige en temperatuurgecontroleerde wereld van het interieur. De lucht binnen is merkbaar koeler en stiller, een bewust effect dat is ontworpen om ervoor te zorgen dat deze eeuwenoude teksten in onberispelijke staat blijven voor toekomstige geleerden om te bestuderen en te waarderen.
The Middle Floor and Academic Prison
De Opslag op de Middelste Verdieping
Dit niveau, toepasselijk de Middelste Verdieping genoemd, biedt een scherp visueel contrast met de vergulde zalen daarboven. Met zijn eenvoudige houten planken en onversierde stenen muren fungeert het voornamelijk als een overgangszone voor het geavanceerde klimaatbeheersingssysteem van het gebouw. Door als buffer tussen de begane grond en de sierlijke hoofdverdieping te fungeren, helpt het de interne omgeving te reguleren. Dit niveau diende echter in het verleden van de universiteit ook een veel grimmiger doel. Dit is de locatie van de Academische Gevangenis. Tot de 19e eeuw bezat de universiteit haar eigen rechterlijke macht, wat betekende dat studenten en personeel onderworpen waren aan interne tucht in plaats van aan het burgerlijk recht. Degenen die betrapt werden op overtredingen, zoals spijbelen, vechten of academische oneerlijkheid, werden hier in kleine cellen vastgehouden. De aanwezigheid van een gevangenis binnen een bibliotheek lijkt vandaag de dag misschien tegenstrijdig, maar het benadrukt het absolute gezag dat de universiteit ooit uitoefende over elk aspect van het leven van haar leden. Het is een sobere herinnering aan de strikte discipline die de academische bezigheden in de 18e eeuw beheerste.
De Stenen Gewelven
De massieve stenen bogen en trappen in dit gedeelte zijn essentieel voor het behoud van de bibliotheek. Ze werken als een natuurlijke koelkast, waarbij gebruik wordt gemaakt van de thermische massa van de steen en de specifieke oriëntatie van het gebouw om de interne temperatuur opmerkelijk constant te houden. Ongeacht de hitte van een Portugese zomer of de kou van de winter, blijft de temperatuur in deze gewelven tussen de 18 en 20 graden Celsius. Deze stabiliteit is de belangrijkste reden dat de boeken al meer dan tweeënhalve eeuw zo goed bewaard zijn gebleven. Interessant is dat, hoewel de bouw van het gebouw in 1728 werd voltooid, het meer dan twee decennia leeg bleef. De eerste boeken arriveerden pas in 1750 en vulden deze planken. Deze vertraging zorgde ervoor dat de constructie volledig kon zetten en de luchtvochtigheid kon stabiliseren voordat de kostbare collectie werd geplaatst. De techniek was zo succesvol dat deze vandaag de dag nog steeds functioneert zonder de noodzaak van moderne elektrische systemen. Terwijl u door deze stenen gangen loopt, ervaart u een 18e-eeuwse oplossing voor een eeuwenoud probleem: het langdurig bewaren van organische materialen in een veranderende wereld.
The First Room: Gold on Green
Barokke Boogdetails
Wanneer u naar de bovenste kamers gaat, verandert de sfeer onmiddellijk van de utilitaire stenen gewelven naar een wereld van weelderige barokke pracht. Let op het verfijnde houtsnijwerk dat elke boog en plank siert. Hoog boven u bevinden zich op de plafonds spectaculaire voorbeelden van 'trompe-l'oeil'-schilderkunst. Deze Franse term, wat 'gezichtsbedrog' betekent, verwijst naar een techniek waarbij platte oppervlakken zo worden beschilderd dat ze driedimensionaal lijken. Deze schilderingen creëren de illusie van torenhoge, gewelfde koepels waar in werkelijkheid alleen platte houten panelen zitten. In deze plafondschilderingen ziet u allegorische figuren. Deze vertegenwoordigen de vier continenten die bij de Europeanen bekend waren ten tijde van de bouw van de bibliotheek: Europa, Azië, Afrika en Amerika. Elk continent wordt afgebeeld met specifieke kenmerken en symbolen die het wereldwijde bereik van kennis en de plaats van de universiteit in een verbonden wereld moeten tonen. Dit artistieke programma was zorgvuldig ontworpen om de status van de bibliotheek te verheffen van een eenvoudige kamer met boeken tot een monumentale 'tempel van wijsheid'. De combinatie van echt houtsnijwerk en geschilderde illusies creëert een ruimte die veel groter aanvoelt dan de fysieke afmetingen doen vermoeden.
The Second Room: The Red Gallery
Perspectief van de Drie Kamers
Staand bij de ingang van de galerijen is het uitzicht door de drie onderling verbonden kamers een van de beroemdste bezienswaardigheden van de universiteit. Deze indeling was bewust ontworpen om een perspectiefeffect te creëren waardoor de ruimte oneindig lijkt te zijn, wat de oneindige aard van kennis symboliseert. Elk van de drie kamers — traditioneel gedecoreerd in groen, rood en zwart — diende een specifiek organisatorisch doel. In de 18e eeuw hielpen deze kleuren bibliothecarissen en studenten om de enorme collectie op onderwerp te categoriseren. Specifieke kamers waren gewijd aan verschillende takken van wetenschap, zoals burgerlijk recht, kerkelijk recht of theologie. Dit kleurgecodeerde systeem was een geavanceerde manier om 70.000 volumes te beheren in een tijd vóór de moderne digitale catalogisering. Het architecturale ritme van de herhaalde bogen versterkt dit gevoel van orde en hiërarchie. Terwijl u langs deze centrale as kijkt, ziet u een fysieke manifestatie van het barokke ideaal: een wereld waarin alles zijn plek heeft binnen een groots, visueel verbluffend systeem. De reis door deze kamers was bedoeld als een intellectuele vooruitgang die leidde naar de belangrijkste symbolen van de bibliotheek.
De Rode Galerij
De middelste kamer, bekend als de Rode Galerij, is misschien wel de meest levendige van de drie. Het palet van karmozijnrood en goud creëert een warme, koninklijke sfeer. Hier kunt u duidelijk het tweelaagse stellingsysteem van de bibliotheek zien. De bovenste balkons zijn niet alleen decoratief; ze zijn volledig functioneel en bieden toegang tot duizenden boeken die hoog boven de vloer zijn opgeslagen. Als u goed naar de hoeken van de stellingen kijkt, ziet u misschien de kleine, discrete deurtjes die smalle, wenteltrappen verbergen. Deze stelden bibliothecarissen in staat om snel en stil tussen de niveaus te bewegen zonder de grootse esthetiek van de kamer te verstoren. Dit praktische ontwerp in combinatie met zo'n buitengewone schoonheid leidde ertoe dat de krant 'The Telegraph' deze in 2013 uitriep tot de meest spectaculaire bibliotheek ter wereld. Het vakmanschap dat zichtbaar is in het vergulde hout en de perfect uitgelijnde balkons vertegenwoordigt het hoogtepunt van het Portugese barokke interieurontwerp. Deze kamer was bedoeld om ontzag in te boezemen bij iedereen die binnenkwam, wat het idee versterkte dat leren een nobele bezigheid was. De levendige rode kleur was destijds een bijzonder duur pigment, wat het enorme koninklijke budget nog eens benadrukte.
The Third Room and the Bat Colony
De vleermuizentafels
De grote houten tafels die u in het midden van de ruimtes ziet, bevatten een fascinerend geheim dat te maken heeft met het behoud van de bibliotheek. Dit is een van de slechts twee bibliotheken ter wereld die een permanente kolonie vleermuizen huisvest. Waar veel gebouwen proberen vleermuizen buiten te houden, zijn ze hier welkome gasten. Deze kleine vleermuizen vliegen 's nachts uit om zich te voeden met insecten die anders het oude papier en de lijm van de boekbanden zouden opeten. Ze dienen als een zeer effectieve, niet-giftige vorm van ongediertebestrijding die al eeuwenlang wordt toegepast. Hun aanwezigheid vereist echter een specifieke dagelijkse routine. Elke avond, voordat de bibliotheek sluit, bedekken medewerkers deze grote tafels zorgvuldig met zware lederen beschermhoezen. Dit wordt gedaan om te voorkomen dat het hout en de boeken 's nachts door vleermuisuitwerpselen worden beschadigd. 's Ochtends worden de hoezen verwijderd en de tafels schoongemaakt, klaar voor de bezoekers van die dag. Deze ongebruikelijke ecologische samenwerking getuigt van de creatieve manieren waarop 18e-eeuwse bouwers de problemen van langdurig behoud oplosten. De vleermuizen blijven een essentieel, hoewel zelden gezien, onderdeel van het onderhoudsteam van de bibliotheek.
De Oude Boeken
De planken om u heen bevatten ongeveer 70.000 boeken, waarvan sommige dateren uit de 16e eeuw. Als u goed naar de ruggen kijkt, kunt u de verschillende materialen zien die voor de inbinding zijn gebruikt. Veel van de oudste boeken zijn ingebonden in perkament, gemaakt van bewerkte dierenhuid. Perkament is ongelooflijk duurzaam en heeft deze teksten geholpen om honderden jaren te overleven. Andere zijn ingebonden in dik, handgeschept papier of leer. Deze collectie heeft de status van 'Bibliografisch Erfgoed' gekregen, als erkenning voor de enorme culturele en historische waarde. Hoewel het eruitziet als een museum, is dit nog steeds een functionerende onderzoeksbibliotheek. Deze oude boeken zijn beschikbaar voor raadpleging door wetenschappers en onderzoekers, maar het proces is streng beperkt en wordt nauwlettend in de gaten gehouden om schade aan de kwetsbare materialen te voorkomen. De boeken bestrijken een breed scala aan onderwerpen, van vroege medische verhandelingen en recht tot theologie en filosofie, en bieden een uitgebreid beeld van de intellectuele wereld van de 18e eeuw en eerder. Elk boek is een uniek object, met handgeschreven aantekeningen en sporen van vele generaties studenten en professoren.
Chapel of São Miguel
Kapel van Sint-Michiel
Sluit uw rondleiding af door even stil te staan bij de aangrenzende Kapel van São Miguel. Deze biedt een fascinerend contrast met de bibliotheek die u zojuist heeft bezocht. Terwijl de bibliotheek een monument is voor de 18e-eeuwse barokke pracht, dateren delen van deze kapel uit een veel vroegere periode en vertonen ze de kenmerkende 'Manuelijnse' of Portugese gotische stijl. U zult merken dat de muren bedekt zijn met kleurrijke, gedessineerde 17e-eeuwse tegels, bekend als azulejos, die een andere esthetiek bieden dan het zware verguldsel en de donkere houtsoorten van de bibliotheekzalen. Samen vertegenwoordigen deze kapel en de Biblioteca Joanina de twee historische pijlers van de Universiteit van Coimbra: het spirituele en het intellectuele. In voorbije eeuwen werd het leven van een student hier bepaald door zowel rigoureuze studie als religieuze toewijding. De nabijheid van deze twee gebouwen laat zien hoe nauw geloof en wetenschap met elkaar verweven waren in de traditionele universiteitsstructuur. Terwijl u dit gebied verlaat, markeert de overgang van het rijke tegelwerk van de kapel terug naar de open lucht van de binnenplaats het einde van uw reis door de meest heilige en wetenschappelijke ruimtes van de universiteit. Deze combinatie van architectuur blijft het karakter van deze historische instelling bepalen.
