Languages
15Biblioteca Joanina Audioprzewodnik
Biblioteca Joanina to barokowa biblioteka znajdująca się w samym sercu Uniwersytetu w Coimbrze. Słynie z bogatych zdobień oraz znaczącej kolekcji historycznych ksiąg.
Szybkie informacje
15
narrowanych przystanków
15
Języki
100%
Offline
📍 Coimbra, Portugal
O wycieczce
Biblioteca Joanina to barokowa biblioteka znajdująca się w samym sercu Uniwersytetu w Coimbrze. Słynie z bogatych zdobień oraz znaczącej kolekcji historycznych ksiąg.
Pobierz darmową aplikację
O wycieczce
The Baroque Portal and National Crest
Królewski Herb
Nad głównym wejściem misternie wyrzeźbiony narodowy herb Portugalii przypomina o królewskich korzeniach biblioteki. Cały ten projekt był wielką manifestacją władzy i ambicji kulturalnych króla Jana V. Znany jako 'Wspaniałomyślny', Jan V wykorzystał ogromne bogactwa płynące do Portugalii z kopalń złota i diamentów z kolonialnej Brazylii, aby sfinansować spektakularne dzieła architektoniczne w całym kraju. Ta biblioteka jest bezpośrednim efektem tamtego kolonialnego dobrobytu. Tuż pod herbem znajduje się wyryta w kamieniu łacińska inskrypcja. W tłumaczeniu brzmi ona: 'Wielki Uniwersytet poświęcił tę siedzibę książkom, aby biblioteka mogła zdobić jego głowę'. Fraza ta charakteryzuje bibliotekę nie tylko jako przestrzeń magazynową, ale jako ukoronowanie osiągnięć całego uniwersytetu. Każdy detal tej fasady, od królewskich herbów po eleganckie liternictwo, został zaprojektowany tak, aby zaimponować odwiedzającym prestiżem instytucji i hojnością monarchy, który nadzorował jej powstanie.
Inskrypcja przy wejściu do biblioteki
Podchodząc do ciężkich drewnianych drzwi, zwróć uwagę na mosiężną inskrypcję, która szczegółowo określa zasady wstępu. Przepisy te obowiązują od wieków, odzwierciedlając zaangażowanie uniwersytetu w ochronę 70 000 woluminów znajdujących się wewnątrz. Dostęp do biblioteki nie jest ograniczony jedynie ze względu na zarządzanie tłumem, ale dla fundamentalnej ochrony samych zbiorów. Każda osoba, która wchodzi, wnosi wilgoć i ciepło, podczas gdy otwieranie drzwi wpuszcza szkodliwe światło słoneczne. Dzięki ścisłej kontroli przepływu odwiedzających i utrzymywaniu drzwi zamkniętych, personel może zachować delikatną równowagę wymaganą, aby zapobiec niszczeniu starożytnego papieru i opraw. To wejście oznacza znaczącą zmianę atmosfery. Opuszczasz jasny, rozległy i często hałaśliwy dziedziniec, wchodząc do cichego, przyciemnionego i klimatyzowanego świata wnętrza. Powietrze w środku jest wyraźnie chłodniejsze i bardziej nieruchome – to celowy efekt zaprojektowany tak, aby zapewnić, że te wielowiekowe teksty pozostaną w nieskazitelnym stanie dla przyszłych badaczy, by mogli je studiować i doceniać.
The Middle Floor and Academic Prison
Magazyn na środkowym piętrze
Ten poziom, trafnie nazwany Środkowym Piętrem, oferuje wyraźny kontrast wizualny do pozłacanych sal powyżej. Dzięki prostym drewnianym regałom i surowym kamiennym ścianom, pełni on głównie funkcję strefy przejściowej dla zaawansowanego systemu kontroli klimatu budynku. Działając jako bufor między parterem a ozdobnym głównym piętrem, pomaga regulować środowisko wewnętrzne. Jednak poziom ten w przeszłości pełnił również znacznie bardziej ponurą funkcję. Jest to miejsce dawnego Więzienia Akademickiego. Do XIX wieku uniwersytet posiadał własną władzę sądowniczą, co oznaczało, że studenci i pracownicy podlegali dyscyplinie wewnętrznej, a nie prawu cywilnemu. Ci, którzy dopuścili się wykroczeń, takich jak opuszczanie zajęć, bójki czy nieuczciwość akademicka, byli przetrzymywani tutaj w małych celach. Obecność więzienia wewnątrz biblioteki może wydawać się dziś sprzeczna, ale podkreśla absolutną władzę, jaką uniwersytet sprawował niegdyś nad każdym aspektem życia swoich członków. Jest to trzeźwe przypomnienie o surowej dyscyplinie, która rządziła akademickimi dążeniami w XVIII wieku.
Kamienne sklepienia
Masywne kamienne łuki i schody w tej części budynku mają kluczowe znaczenie dla przetrwania biblioteki. Działają one jak naturalna chłodziarka, wykorzystując masę termiczną kamienia oraz specyficzną orientację budynku, aby utrzymać niezwykle stabilną temperaturę wewnętrzną. Niezależnie od upałów portugalskiego lata czy zimowych chłodów, temperatura wewnątrz sklepień utrzymuje się w granicach od 18 do 20 stopni Celsjusza. Ta stabilność jest głównym powodem, dla którego książki przetrwały w tak dobrym stanie przez ponad dwa i pół wieku. Co ciekawe, choć budowę obiektu ukończono w 1728 roku, przez ponad dwie dekady pozostawał on pusty. Pierwsze książki trafiły na te półki dopiero w 1750 roku. To opóźnienie pozwoliło konstrukcji w pełni osiąść, a poziomowi wilgotności ustabilizować się, zanim wprowadzono tu cenne zbiory. Inżynieria okazała się tak skuteczna, że system funkcjonuje do dziś bez potrzeby stosowania nowoczesnych instalacji elektrycznych. Przechodząc przez te kamienne korytarze, doświadczają Państwo XVIII-wiecznego rozwiązania odwiecznego problemu: długoterminowej konserwacji materiałów organicznych w zmieniającym się świecie.
The First Room: Gold on Green
Detale barokowych łuków
Wchodząc do górnych sal, atmosfera zmienia się natychmiast z utylitarnych kamiennych sklepień w świat pełen barokowego przepychu. Proszę zwrócić uwagę na misterne rzeźbienia zdobiące każdy łuk i półkę. Wysoko nad głowami sufity prezentują spektakularne przykłady malarstwa typu 'trompe l'oeil'. Ten francuski termin, oznaczający 'oszukać oko', odnosi się do techniki, w której płaskie powierzchnie są malowane tak, aby wyglądały na trójwymiarowe. Obrazy te tworzą iluzję wznoszących się, sklepionych kopuł tam, gdzie w rzeczywistości znajdują się jedynie płaskie drewniane panele. Na malowidłach sufitowych można dostrzec figury alegoryczne. Reprezentują one cztery kontynenty znane Europejczykom w czasach budowy biblioteki: Europę, Azję, Afrykę i Amerykę. Każdy kontynent przedstawiono za pomocą specyficznych atrybutów i symboli, mających ukazać globalny zasięg wiedzy oraz miejsce uniwersytetu w połączonym świecie. Ten program artystyczny został starannie zaprojektowany, aby podnieść status biblioteki z prostego pomieszczenia na książki do rangi monumentalnej 'świątyni mądrości'. Połączenie prawdziwych rzeźbień i malowanych iluzji tworzy przestrzeń, która wydaje się znacznie większa niż jej fizyczne wymiary.
The Second Room: The Red Gallery
Perspektywa trzech sal
Stojąc przy wejściu do galerii, widok na trzy połączone ze sobą sale jest jednym z najsłynniejszych punktów uniwersytetu. Układ ten został celowo zaprojektowany tak, aby stworzyć efekt perspektywy, który sprawia, że przestrzeń wydaje się ciągnąć w nieskończoność, symbolizując bezkresną naturę wiedzy. Każda z trzech sal – tradycyjnie udekorowana w kolorach zielonym, czerwonym i czarnym – pełniła określoną funkcję organizacyjną. W XVIII wieku kolory te pomagały bibliotekarzom i studentom kategoryzować ogromny zbiór według dziedzin. Poszczególne sale poświęcono różnym gałęziom nauki, takim jak prawo cywilne, prawo kanoniczne czy teologia. Ten system kodowania kolorami był wyrafinowanym sposobem zarządzania 70 000 woluminów w czasach przed nowoczesnym katalogowaniem cyfrowym. Architektoniczny rytm powtarzających się łuków wzmacnia poczucie porządku i hierarchii. Patrząc wzdłuż tej centralnej osi, widzą Państwo fizyczną manifestację barokowego ideału: świata, w którym wszystko ma swoje miejsce w ramach wielkiego, wizualnie oszałamiającego systemu. Podróż przez te sale miała być intelektualnym postępem prowadzącym ku najważniejszym symbolom biblioteki.
Czerwona Galeria
Środkowa sala, znana jako Czerwona Galeria, jest być może najbardziej żywą z całej trójki. Jej paleta szkarłatu i złota tworzy ciepłą, królewską atmosferę. Tutaj mogą Państwo wyraźnie zobaczyć dwupoziomowy system regałów bibliotecznych. Górne balkony nie pełnią jedynie funkcji dekoracyjnej; są w pełni użytkowe, zapewniając dostęp do tysięcy książek przechowywanych wysoko nad podłogą. Jeśli przyjrzą się Państwo uważnie narożnikom regałów, mogą Państwo dostrzec małe, dyskretne drzwi, za którymi kryją się wąskie, kręcone schody. Pozwalały one bibliotekarzom poruszać się szybko i cicho między poziomami, nie zakłócając wielkiej estetyki pomieszczenia. Ten praktyczny projekt w połączeniu z niezwykłym pięknem sprawił, że w 2013 roku gazeta 'The Telegraph' uznała to miejsce za najbardziej spektakularną bibliotekę na świecie. Kunszt widoczny w złoconym drewnie i idealnie dopasowanych balkonach stanowi szczyt portugalskiego barokowego wystroju wnętrz. Sala ta miała budzić podziw w każdym, kto do niej wkroczył, wzmacniając przekonanie, że nauka jest szlachetnym dążeniem. Żywy czerwony kolor był w tamtym czasie szczególnie drogim pigmentem, co dodatkowo podkreślało ogromny królewski budżet.
The Third Room and the Bat Colony
Stoły kolonii nietoperzy
Duże drewniane stoły, które widzą Państwo w centrum pomieszczeń, kryją fascynującą tajemnicę związaną z konserwacją biblioteki. Jest to jedna z zaledwie dwóch bibliotek na całym świecie, w której mieszka stała kolonia nietoperzy. Podczas gdy wiele budynków stara się pozbyć nietoperzy, tutaj są one mile widzianymi gośćmi. Te małe ssaki wylatują nocą, aby żywić się owadami, które w przeciwnym razie niszczyłyby stary papier i klej w oprawach książek. Stanowią one niezwykle skuteczną, nietoksyczną formę ochrony przed szkodnikami, stosowaną tu od wieków. Ich obecność wymaga jednak codziennej rutyny. Każdego wieczora, przed zamknięciem biblioteki, pracownicy starannie przykrywają te duże stoły ciężkimi skórzanymi pokrowcami. Robi się to, aby zapobiec uszkodzeniu drewna i książek przez odchody nietoperzy w ciągu nocy. Rano pokrowce są zdejmowane, a stoły czyszczone, gotowe na przyjęcie odwiedzających. Ta niezwykła ekologiczna współpraca jest świadectwem kreatywnych sposobów, w jakie XVIII-wieczni budowniczowie rozwiązywali problemy długoterminowej konserwacji. Nietoperze pozostają istotną, choć rzadko widywaną częścią zespołu utrzymującego bibliotekę.
Starodruki
Otaczające Państwa półki mieszczą około 70 000 woluminów, z których niektóre pochodzą nawet z XVI wieku. Jeśli przyjrzą się Państwo uważnie grzbietom książek, zobaczą Państwo różne materiały użyte do oprawy. Wiele najstarszych woluminów oprawiono w pergamin, czyli przetworzoną skórę zwierzęcą. Pergamin jest niezwykle trwały, co pomogło tym tekstom przetrwać setki lat. Inne oprawiono w gruby, ręcznie czerpany papier lub skórę. Kolekcja ta otrzymała status 'Dziedzictwa Bibliograficznego', co stanowi wyraz uznania dla jej ogromnej wartości kulturowej i historycznej. Choć miejsce to przypomina muzeum, wciąż jest to działająca biblioteka naukowa. Te starodruki są udostępniane uczonym i badaczom, jednak proces ten jest ściśle ograniczony i monitorowany, aby zapobiec jakimkolwiek uszkodzeniom delikatnych materiałów. Książki poruszają szeroki zakres tematów, od wczesnych traktatów medycznych i prawniczych po teologię i filozofię, zapewniając pełny obraz świata intelektualnego XVIII wieku i wcześniejszych epok. Każdy wolumin jest unikalnym artefaktem, zawierającym odręczne notatki i ślady wielu pokoleń studentów oraz profesorów.
Chapel of São Miguel
Kaplica św. Michała
Na zakończenie zwiedzania warto przyjrzeć się przylegającej Kaplicy św. Michała. Oferuje ona fascynujący kontrast wobec biblioteki, którą właśnie Państwo odwiedzili. Podczas gdy biblioteka jest pomnikiem XVIII-wiecznego barokowego przepychu, części tej kaplicy pochodzą z wcześniejszego okresu i prezentują charakterystyczny styl 'manueliński', czyli portugalski gotyk. Zauważą Państwo, że ściany pokryte są kolorowymi, wzorzystymi XVII-wiecznymi płytkami, znanymi jako azulejos, które zapewniają inną estetykę niż ciężkie złocenia i ciemne drewno sal bibliotecznych. Razem ta kaplica oraz Biblioteca Joanina reprezentują dwa historyczne filary Uniwersytetu w Coimbrze: duchowy i intelektualny. W minionych wiekach życie studenta definiowały tu zarówno rygorystyczne studia, jak i religijne oddanie. Bliskość tych dwóch budynków pokazuje, jak głęboko wiara i nauka były ze sobą splecione w tradycyjnej strukturze uniwersytetu. Gdy opuszczają Państwo ten obszar, przejście od ozdobnych płytek kaplicy z powrotem na otwarte powietrze dziedzińca wyznacza koniec podróży przez najbardziej sakralne i naukowe przestrzenie uniwersytetu. To połączenie architektury wciąż definiuje charakter tej historycznej instytucji.
