Katedra w Guadalajarze Audioprzewodnik

Witamy w Katedrze w Guadalajarze, wielkim kościele w samym sercu zabytkowego centrum miasta. Jej pełna nazwa to Katedra-Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, siedziba archidiecezji Guadalajara. Poświęcona jest chwili, w której według wierzeń katolików Maryja została wzięta do nieba. Niewiele kościołów w obu Amerykach jest starszych od niej. Tylko nieliczne, między innymi katedry w Meridzie i Santo Domingo, mogą poszczycić się tym wyróżnieniem. Bryła budynku utrzymana jest w stylu hiszpańskiego renesansu, jest surowa i geometryczna, zaprojektowana na planie bazyliki. Dwie smukłe wieże wznoszące się nad Placem Guadalajara, żółte na tle nieba, powstały później, w XIX wieku. Stały się one symbolem samej Guadalajary. Ich historię poznamy w kolejnym punkcie wycieczki.

Photo: Hdlrosa · CC BY-SA 4.0

Wieże w Guadalajarze nie zawsze wyglądały tak jak obecnie. Ostatniego dnia maja 1818 roku trzęsienie ziemi wstrząsnęło miastem, co doprowadziło do zawalenia się wież i kopuły. Ich następczynie zostały zniszczone przez kolejne trzęsienie ziemi w 1849 roku. Po latach szkód biskup Diego Aranda zwrócił się do Manuela Gómeza Ibarry, pochodzącego z Guadalajary architekta, znanego już z projektu kopuły Hospicio Cabañas. Ibarra zbudował nowe wieże z pumeksu, skały wulkanicznej, która jest wystarczająco lekka, by oszczędzić budynek podczas ruchów ziemi. Następnie pokrył je żółto-niebieskimi płytkami w stylu Talavera, w kolorach, które zna całe miasto. Prace rozpoczęły się w połowie 1851 roku i zakończyły trzy lata później, w 1854 roku. Kosztowały około trzydziestu trzech tysięcy pesos. Istnieje również legenda dotycząca ich kształtu. Opowiada ona, że około 1850 roku, po procesji Bożego Ciała, biskup ochłodził czerwcowy upał pitajami, lokalnym owocem kaktusa, serwowanymi na półmisku ozdobionym malunkami piramidalnych dzwonnic bardzo podobnych do tych. To tylko legenda, ale bardzo lubiana.

Photo: ProtoplasmaKid · CC BY-SA 4.0

Zanim powstał ten kamienny kościół, stała tu skromniejsza budowla. W 1541 roku wzniesiono pierwszą katedrę w miejscu obecnego Templo de Santa María de Gracia, zbudowaną z cegły adobe i przykrytą strzechą. W 1548 roku Stolica Apostolska ustanowiła region diecezją, a mały kościół z adobe stał się katedrą miasta. W 1561 roku król Filip II wyraził zgodę na budowę nowej kamiennej katedry, której koszty pokrył skarbiec królewski. Ostatniego dnia lipca tego samego roku biskup Pedro de Ayala poświęcił kamień węgielny. Właściwa budowa rozpoczęła się dopiero w 1571 roku pod kierunkiem mistrza architekta Martína Casillasa. Wtedy wydarzyła się katastrofa. 30 maja 1574 roku, podczas mszy świętej, mieszkańcy oddali w powietrze salwy na wiwat. Kule spadły na budynek i wywołały pożar, który poważnie go uszkodził. Kamienny kościół powstał w miejscu spalonego, powoli, zmagając się z brakiem funduszy, i został ukończony w 1618 roku. Fasada odpowiada temu renesansowemu projektowi. Pilastry wielkiego porządku otaczają główne wejście, znajdujące się nad półkolistymi łukami. Wieże powyżej to późniejszy, neogotycki rozdział historii.

Photo: Covadongino · CC0

Wewnątrz kościół zachowuje plan bazyliki, zgodnie z zamierzeniami jego renesansowych budowniczych: trzy nawy przedzielone kolumnami. Nawa główna wznosi się pod sklepionymi sufitami w stronę ołtarza głównego na samym końcu. Ten ołtarz, wykonany z białego marmuru i srebra, zastąpił starszy, wykonany z drewna cyprysowego w czasach wojny reformacyjnej. W XIX wieku architekt José Gutiérrez usunął złocone barokowe retabla, czyli rzeźbione nastawy ołtarzowe, i zastąpił je neoklasycystycznymi. Światło wpada przez kopułę w tylnej części kościoła, gdzie sprowadzone z Francji witraże przedstawiają sceny biblijne.

Photo: ElPattMedina · CC BY-SA 3.0

Nad głównym wejściem, na chórze, stoi jeden z najwspanialszych instrumentów meksykańskiej muzyki kościelnej. Neogotyckie organy zostały zbudowane w 1893 roku przez belgijską firmę Merklin-Schütze i są drugimi co do wielkości organami w kraju. Na samym końcu kościoła, pod absydą, znajduje się chór kanoników. Jego pięćdziesiąt dwa siedziska z precyzyjnie rzeźbionego drewna zostały wykonane przez rdzennych rzemieślników z Nayarit, które w tamtym czasie było częścią stanu Jalisco, i zainaugurowane w 1832 roku. Siedziska są rozmieszczone na dwóch poziomach. Pośrodku stoi tron kardynalski, wyrzeźbiony z drewna kokobolo. Inskrypcja na znajdującym się poniżej parapecie upamiętnia konsekrację świątyni w dniu 22 października 1618 roku, którą podaje rzeźba w samym budynku.

Photo: Alejandro.zabal · CC BY-SA 3.0

W północnej nawie, pod północną wieżą, znajduje się jeden z najczęściej odwiedzanych zakątków katedry. Szklany sarkofag kryje ciało Santa Inocencia, młodej dziewczyny z XVIII wieku. Opowiadana o niej historia jest legendą, a nie udokumentowanym faktem z życia. Mówi o rzymskiej dziewczynie, która potajemnie przeszła na katolicyzm i przyjęła pierwszą komunię wbrew woli ojca. Legenda głosi, że gdy się o tym dowiedział, zasztyletował ją. Jej szczątki są tu czczone od pokoleń, w pobliżu kaplicy El Señor de las Aguas, czyli Pana Wód. Niezależnie od tego, co jest prawdą w jej historii, odwiedzający przy jej gablocie ściszają głosy.

Photo: Nheyob · CC BY-SA 4.0

W zakrystii katedry wisi jeden z najwspanialszych obrazów kolonialnego Meksyku. Cristóbal de Villalpando, malarz z Nowej Hiszpanii, nazwał go La Iglesia Militante y Triunfante, czyli Kościół Wojujący i Triumfujący. Ukazuje on triumf wiary jako alegorię: aniołowie i święci na koniach i pieszo, promienna kobieta trzymająca relikwiarz przypominający latarnię, złoty rydwan przejeżdżający po postaciach ciemności poniżej. Biskup Juan de Santiago y León Garabito zamówił to dzieło do tego pomieszczenia. Zakrystia kryje w sobie godne towarzystwo. Na innej ścianie znajduje się La Purísima Concepción autorstwa Bartolomé Estebana Murillo, hiszpańskiego mistrza.

Photo: PPazo1995 · CC BY 4.0

Kamienne schody prowadzą z głównego poziomu do krypt pod katedrą. Pod dawną kaplicą królewską znajduje się krypta arcybiskupów Guadalajary, w której spoczywają zmarli pochowani od XVI wieku. Druga krypta przechowuje szczątki dwudziestu trzech męczenników wojny kristeros. Papież Jan Paweł II beatyfikował ich w 1992 roku. W tej samej krypcie spoczywa serce biskupa Juana Cruza Ruiza de Cabañasa, założyciela Hospicio Cabañas. Kardynałowie archidiecezji spoczywają tu także, a wśród nich Juan Jesús Posadas Ocampo. Został on zamordowany w 1993 roku na międzynarodowym lotnisku w Guadalajarze, gdy znalazł się w środku strzelaniny między kartelami narkotykowymi. W sklepionym pomieszczeniu panuje teraz cisza, z ołtarzem pośrodku i kwiatami u jego stóp.

Photo: Thelmadatter · Public domain

Katedra nie stoi samotnie. Stoi na czele zespołu, który wyrósł wokół niej w wiekach po jej ukończeniu. Na rogu Paseo Alcalde i Morelos wznosi się Sagrario Metropolitano, stary kościół parafialny, którego fasada zbudowana jest na wzór frontu klasycznej świątyni z rzeźbionego kamienia i kolumn. Prowadzą do niego drzwi w pobliżu głównego wejścia do katedry. Na innym rogu stoi pałac arcybiskupi, gdzie archidiecezja wciąż ma swoją siedzibę. Oba budynki powstały po samej katedrze. Przez ponad cztery stulecia ten róg był przebudowywany, był miejscem kultu i zapamiętania. Pozostaje on żywym sercem archidiecezji i punktem orientacyjnym, który całe miasto zna po żółtych iglicach.

Photo: Humberto.García · CC BY-SA 3.0