Pomnik Rewolucji Audioprzewodnik

Witamy w Pomniku Rewolucji na Plaza de la República w mieście Meksyk. Mierząc sześćdziesiąt siedem metrów, jest to najwyższy łuk triumfalny na świecie. Budowa łuku trwała dwadzieścia osiem lat, od 1910 do 1938 roku, a jego historia dzieli się na dwie połowy. Zaczynał jako pałac legislacyjny dla Porfiria Díaza, dyktatora, który rządził Meksykiem przez dekady. Potem rewolucja go obaliła, a jego niedokończony pałac stał się pomnikiem ludzi, którzy doprowadzili do jego upadku. Dziś jest to także mauzoleum, przechowujące w swoich filarach szczątki kilku prezydentów Meksyku. Pod ziemią znajduje się muzeum poświęcone samej rewolucji, a na górze kopuła i taras widokowy. Ta wycieczka obejmuje całą tę drogę, od pałacowego marzenia po fontanny na placu.

Photo: Ale.49paez · CC BY-SA 4.0

Pod pomnikiem, w muzeum, stoi biały model pałacu, który nigdy nie powstał. Jest to Federalny Pałac Legislacyjny, budynek, którym ten pomnik miał być pierwotnie. Prezydent Porfirio Díaz położył kamień węgielny dwudziestego trzeciego września 1910 roku, podczas obchodów stulecia niepodległości Meksyku. Zatrudnił francuskiego architekta, Émile’a Bénarda, który zaprojektował neoklasycystyczny pałac z elementami, które plany określały jako charakterystyczne akcenty francuskiego renesansu. Przekaz był zamierzony. Meksyk chciał pokazać się jako nowoczesny naród, więc fasady miały być wykonane z włoskiego marmuru i norweskiego granitu, na wewnętrznej konstrukcji z żelaza. Budynek miał mieścić izby deputowanych i senatorów. Díaz został odsunięty od władzy w maju 1911 roku, ale prezydent Francisco Madero utrzymał projekt przy życiu. Kiedy Madero został zamordowany w 1913 roku, prace przerwano, a budowlę pozostawiono niedokończoną.

Photo: Luicheto · CC BY-SA 3.0

W podziemiach tego pomnika kryje się pełnowymiarowe muzeum historii Meksyku. Podziemne Narodowe Muzeum Rewolucji otwarto dwudziestego listopada 1986 roku. Jego wystawa stała nosi tytuł „Sześćdziesiąt trzy lata historii Meksyku” i obejmuje okres od 1857 do 1920 roku. Ten przedział czasowy obejmuje z jednej strony konstytucję z 1857 roku, a z drugiej prezydenturę Venustiana Carranzy, z rewolucyjnymi latami w samym centrum. Ponad czterysta eksponatów wypełnia galerie, a wśród nich insygnia, mundury, flagi i oficjalne dokumenty. Jednym z najbardziej uderzających przedmiotów jest siodło należące do Francisca Villi – tłoczona skóra i metalowe okucia, ekwipunek człowieka, który dowodził armiami z końskiego grzbietu. Historia samego Villi wykracza poza tę gablotę. Powraca ona później podczas zwiedzania, w jednym z filarów pomnika.

Photo: ProtoplasmaKid · CC BY-SA 3.0

Wielkie kamienne figury u podstawy łuku podlegają zasadzie, która początkowo brzmi dziwnie. Nie przedstawiają one żadnej osoby. Kiedy dwunastego września 1933 roku ogłoszono program rzeźbiarski, architekt Carlos Obregón Santacilia dokładnie określił, co mają przedstawiać poszczególne grupy. Dwa procesy społeczne: Niepodległość i Prawa Reformy. Oraz dwa osiągnięcia rewolucji: prawo agrarne i prawo pracy. Instrukcja była jasna: nie należy przedstawiać żadnej konkretnej postaci. Meksykański rzeźbiarz Oliverio Martínez zaprojektował cztery grupy, a Francisco Zúñiga pracował jako jeden z jego asystentów. Ich figury są ciężkie, stylizowane i monumentalne, wykute w surowy sposób, jakiego wymagała tamta epoka. Rewolucję miano zapamiętać jako zbiór zasad, a nie jako galerię bohaterów. Mauzoleum znajdujące się pod tymi kamieniami miało po cichu złamać tę zasadę.

Randal Sheppard · CC BY-SA 2.0

W każdym z czterech filarów tego pomnika spoczywają szczątki ludzi, którzy walczyli w rewolucji, a czasem także ze sobą nawzajem. Francisco Madero, Venustiano Carranza, Pancho Villa, Plutarco Elías Calles i Lázaro Cárdenas wszyscy oni tu spoczywają. Villa jest jedynym z nich, który nigdy nie był prezydentem. Został zamordowany w 1923 roku w Parral w stanie Chihuahua, a jego szczątki sprowadzono tutaj w 1976 roku podczas dużej uroczystości publicznej. Towarzystwo, w jakim się znajduje, jest niezwykłe. Carranza i Villa zacięcie ze sobą walczyli podczas rewolucji. Calles nienawidził Villi i prawdopodobnie to on zlecił jego zabójstwo. Cárdenas z kolei wysłał Callesa na wygnanie. Ludzie, którzy nienawidzili się za życia, dzielą teraz mauzoleum, będące częścią wysiłków państwa mających na celu zjednoczenie rewolucji w jedną opowieść. Brakuje jednego bohatera. Emiliano Zapata spoczywa w Cuautli w swoim rodzinnym stanie Morelos, ponieważ jego rodzina sprzeciwiała się wszelkim próbom jego przeniesienia. Carranza, pochowany w tych właśnie filarach, rozkazał przeprowadzić zasadzkę, w której został zabity.

Ricardo Cubias · CC BY-SA 3.0

Szklana winda wznosząca się przez otwarty środek łuku to najnowszy sposób na dostanie się na górę. Została zainstalowana w 2010 roku, kiedy taras widokowy został ponownie otwarty dla zwiedzających, i jedzie prosto przez sklepienie w kierunku kopuły. Nie była to jednak pierwsza winda w tym miejscu, a już na pewno nie najdziwniejsza. W jednej z kolumn nadal zachowała się tak zwana winda prezydencka, która kiedyś woziła gości do pierwszej i drugiej kopuły. Była też inna, zbudowana przez firmę Otis, która odbywała podróż, jakiej żadna zwykła winda nie mogłaby przebyć. Zaczynała na szczycie schodów prezydenckich, zatrzymywała się przy zewnętrznym punkcie widokowym oraz na poziomie strzelnic, a następnie wyginała się ku górze na drewnianych rolkach, poruszając się wzdłuż stalowej konstrukcji między dwiema miedzianymi kopułami. Jej celem była mała latarnia na samym szczycie pomnika.

Carlos Adampol Galindo from DF, México · CC BY-SA 2.0

Kopuła tego pomnika to w rzeczywistości dwie kopuły, jedna wewnątrz drugiej. Cztery wielkie łuki dźwigają całą konstrukcję na wysokości dwudziestu sześciu metrów. Wewnętrzna kopuła jest wyłożona canterą, jasnym meksykańskim kamieniem wulkanicznym, podczas gdy zewnętrzna pokryta jest miedzią, która pokryła się zieloną patyną. Podwójne schody helikoidalne wiją się wokół wewnętrznej kamiennej kopuły, a wchodzenie po nich przypomina spacer pomiędzy dwiema skorupami. Schody kończą się na deambulatorio, czyli chodniku prowadzącym na taras służący jako wewnętrzny punkt widokowy. Poniżej tego tarasu w kopule otwierają się strzelnice, wysokie na osiem metrów otwory, przez które światło dzienne wpada do samego serca pomnika. Z pomostu spód miedzianej kopuły jest widoczny z bliska, wyklepywany arkusz po arkuszu.

Monumento a la Revolución Mexicana · FAL

Surowe stalowe żebra widoczne między dwiema kopułami to najstarsza część tego pomnika, opowiadająca całą historię jego drugiego życia. Konstrukcja została wyprodukowana w Stanach Zjednoczonych i wysłana do Meksyku, gdzie osadzono ją na podłożu z siedemnastu tysięcy drewnianych pali wbitych w niestabilny grunt dawnego dna jeziora. Potem nadeszła rewolucja, a w połowie zbudowany pałac stał opuszczony przez dwie dekady. Za prezydentury Lázaro Cárdenasa architekt Carlos Obregón Santacilia zaproponował przekształcenie pustej skorupy kopuły Bénarda w pomnik bohaterów rewolucji. Plan został zatwierdzony i rozpoczęto przebudowę, nadbudowując istniejącą kopułę w połączeniu stylu art déco i meksykańskiego realizmu socjalistycznego. Dwadzieścia dziewięć stalowych żeber utrzymuje sześćset miedzianych paneli, z których każdy został wyklepany ręcznie i skonstruowany tak, aby można go było zdjąć. Stalowy pierścień na górze ściska cały układ. Prace ukończono w 1938 roku.

Photo: ProtoplasmaKid · CC BY-SA 4.0

Ze szczytu łuku miasto rozpościera się w każdym kierunku, a widok na wschód obejmuje wielką aleję i wieże centrum. Ten punkt widokowy miał dwa życia. Był otwarty dla publiczności przez trzy dekady, potem zamknięty i ponownie otwarty w 2010 roku. Malarze również cenili ten punkt obserwacyjny. Stąd Juan O'Gorman zaczerpnął perspektywę do swojego obrazu La ciudad de México, ukończonego w 1949 roku, który przedstawia rozległy portret stolicy widzianej z góry. Rzadko zdarza się stać tam, gdzie stał malarz, i widzieć to samo rozciągające się miasto, uwzględniając ponad siedemdziesiąt lat jego rozwoju.

Photo: ProtoplasmaKid · CC BY-SA 4.0

Na samym szczycie Pomnika Rewolucji znajduje się linternilla, mała latarnia wieńcząca całą konstrukcję. W pierwotnym projekcie Carlosa Obregóna Santacilii miała ona konkretne zadanie. Miała pełnić funkcję latarni morskiej dla miasta, rzucając potężną wiązkę światła na Miasto Meksyk. Plan ten nigdy nie został zrealizowany. Latarnia nosi jednak jeden ślad nieba. Piorun uderzył w pomnik, zanim zainstalowano piorunochron, pozostawiając w miedzi wgniecenie, które przetrwało do dziś – delikatne wgłębienie w metalu w pobliżu korony. Ta blizna przetrwała sen o latarni morskiej.

Photo: ProtoplasmaKid · CC BY-SA 4.0