Paleis van Mukden Audiogids in het Nederlands

Welkom in het keizerlijk paleis van Shenyang, destijds bekend als het Paleis van Mukden. Het verhaal begint in 1625, toen Nurhaci, de stichter van de Later Jin-dynastie, hier begon met bouwen. Zijn opvolger Hong Taiji zette het werk voort, en bijna twintig jaar lang was dit de zetel van het vroege Qing-hof. In 1644 namen de Qing Peking in, en het hof verhuisde met hen mee naar het zuiden. Dit paleis verloor zijn rang als officiële keizerlijke residentie en werd in plaats daarvan een regionaal paleis. De poort hier, bewaakt door een paar stenen leeuwen, komt uit op het centrale deel van het terrein. Sinds het einde van de keizerlijke heerschappij is het hele complex een museum, gelegen in het centrum van Shenyang. In 2004 werd het toegevoegd aan de UNESCO-Werelderfgoedlijst als een uitbreiding van de keizerlijke paleizen in Peking. Voorbij deze poort begint het verhaal van het hof.

Diego Tirira from Quito, Ecuador · CC BY-SA 2.0

Een draak kronkelt over dit paneel van geglazuurde tegels, met schubben in diepe blauw- en groentinten tegen de in de oven gebakken kleur. Hij behoort tot de Daqing-poort en zuidelijke ingang, de belangrijkste zuidelijke ingang van de middelste sectie van het paleis. De poort werd gebouwd tussen 1627 en 1635, tijdens dezelfde bouwcampagne waarin de hallen erachter werden opgetrokken. In een paleis als dit was een poort meer dan een deuropening. Deze markeerde de grens tussen de gewone stad en de ruimte van het hof, en iedereen die binnenkwam, liep onder het dak door. Draken waren de juiste keuze voor zo'n drempel, aangezien de draak uitsluitend aan de keizer toebehoorde. Het tegelwerk was gemaakt om weer en tijd te doorstaan, waarbij de kleuren in de klei zelf waren gebakken. Wat bezoekers als eerste zagen, wilde het hof dat zij als autoriteit zouden opvatten.

Gary Lee Todd, Ph.D. · CC0

Hong Taiji regeerde vanuit deze hal over een uitbreidend rijk. De Chongzheng-hal en troonzaal werd gebouwd tussen 1627 en 1635, in de jaren waarin hij leiding gaf aan de staat die zijn vader Nurhaci had gesticht. Dit was de troonzaal en de werkplek van de keizer, waar de dagelijkse regeringszaken werden verricht. Prinsen, ministers en Ming-functionarissen die naar de Qing waren overgelopen, werden hier ook ontvangen, staande voor de troon van een hof dat nog jong was. De hal bevindt zich in het hart van de middelste sectie, op de centrale as, met kleinere gebouwen symmetrisch opgesteld aan weerszijden. Het brede pannendak en de rode kolommen volgen het ceremoniële patroon van de Chinese paleisarchitectuur. Maar dit was geen afstandelijk ceremonieel toneel. Dag na dag werden de beslissingen die het vroege Qing-rijk vormgaven onder dit dak genomen.

Photo: Kallgan · Public domain

De plaquette boven de hal is tweemaal geschreven, eenmaal in Chinese karakters en eenmaal in het Mantsjoeschrift, naast elkaar. Dat kleine detail zegt veel over dit hof. Het gebouw zelf rust op Han-Chinese techniek, het houtbouwambacht met stijlen en balken waarmee de grote paleizen van China werden opgetrokken. Op dat frame brachten de bouwers decoratie aan die uit verschillende tradities putte. Draken kronkelen langs de pilaren in gebeeldhouwde en beschilderde kleur, een motief dat gedeeld wordt door de volkeren van het rijk. Sporen van Tibetaanse en Mongoolse smaak zijn eveneens in het ornament te vinden, naast de Mantsjoese vormen van het hof zelf. Het paleis als geheel combineert opzettelijk Mantsjoese, Han-Chinese en Mongoolse kenmerken. Een enkele dynastie regeerde over al deze volkeren, en de architectuur maakte die aanspraak zichtbaar voordat er één woord werd gesproken.

Augusthaiho · CC BY-SA 4.0

De troon zelf is een verhoogde zitplaats waarin draken zijn uitgesneden, geplaatst op een laag platform. Het kussen is geel, de kleur die voor de keizer is gereserveerd. Erachter hangt een breed scherm bedekt met kolommen kalligrafie, donkere karakters op een donkere achtergrond. Aan weerszijden van de zitplaats staan hoge standaarden met wierookbranders, waarvan de bronzen lichamen de vorm hebben van ineengedoken beesten. Dit is meubilair dat is gemaakt voor gebruik, niet alleen voor de sier. Wanneer de keizer hier plaatsnam, steeg er wierook naast hem op, en de tekst achter zijn rug was gericht op de hal. Verzoekers en gezanten zagen de troon omlijst door geschrift en rook, een opstelling die een stoel veranderde in het centrum van het bestuur.

Diego Tirira from Quito, Ecuador · CC BY-SA 2.0

De Fenikstoren verrijst drie verdiepingen boven de centrale as van het paleis. Ooit was dit het hoogste gebouw van heel Shenyang, en de naam is afgeleid van de feniks, de vogel van de keizerin. De toren vormt de poort naar iets ongewoons: de woonvertrekken van de keizer en zijn gemalinnen bevinden zich op een platform van blauwe baksteen van ongeveer vier meter hoog. Ceremoniële hallen bevinden zich op de begane grond en het dagelijks leven voltrekt zich daarboven. Deze opstelling met een hoog paleis en lage hallen weerspiegelt de Mantsjoe-gewoonte om op verhoogde grond te wonen, en dit onderscheidt dit paleis van zijn tegenhanger in Peking. De toren vervulde diverse functies. De keizer hield hier banketten en de koninklijke archieven werden binnen de muren bewaard. Een poortgebouw, een bankethal en een archief, op elkaar gestapeld.

Diego Tirira from Quito, Ecuador · CC BY-SA 2.0

Elke geleding van de toren herhaalt hetzelfde ritme in hout. Rode kolommen dragen gesneden consoles, de consoles stappen naar buiten om de dakranden te ondersteunen, en langs de voorzijde van elke verdieping loopt een balkon. Drie verdiepingen hiervan stapelen zich op elkaar, elk dak afgezet met geglazuurde tegels. Niets is hier achter steen verborgen; het houten skelet is de gevel. De timmerlieden sneden elke verbinding zo dat de onderdelen in elkaar grijpen zonder dat spijkers het zware werk doen, en het hele raamwerk buigt in plaats van dat het breekt. Als u naar de consoles onder de dakranden kijkt, kunt u het handwerk aflezen: elk exemplaar is met de hand gesneden, beschilderd en geplaatst. De schoonheid van de toren schuilt in de constructie, die openlijk op de gevel te zien is.

Diego Tirira from Quito, Ecuador · CC BY-SA 2.0

De winter in Shenyang is lang en streng, en het keizerlijk huishouden leefde hier tijdens die periode. De oplossing was de kang, een verhoogd kachelbed van baksteen, de traditionele manier om warm te blijven in Noord-China. Rookkanalen lopen onder het platform door en voeren warme lucht van een vuur aan, zodat het hele bedoppervlak opwarmt. Mensen sliepen niet simpelweg op een kang. Deze diende als het warme hart van de kamer, een plek om te zitten, te werken en gasten te ontvangen tijdens de koude maanden. Dit paleis behoudt nog een Mantsjoe-kenmerk: de schoorsteen staat aan de achterzijde van het gebouw, los van de muur die hij bedient. Deze kamers op het verhoogde platform waren de woonvertrekken van de keizer, zijn vrouwen en de rest van het huishouden. Achter de ceremoniële hallen was dit de plek waar het hof daadwerkelijk sliep.

Photo: Pauloleong2002 · CC BY-SA 4.0

Tussen twee met pannen gedekte daken verrijst een hoge houten paal met een klein vaatwerk aan de top. Het is een Solon-paal, onderdeel van het rituele meubilair van een Mantsjoe-binnenplaats. Het verhaal dat eraan verbonden is, behoort toe aan Nurhaci, de stichter van de dynastie. De legende vertelt dat hij als jonge man op de vlucht was voor vijanden die zijn dood wilden. Uitgeteld zakte hij in elkaar op een open terrein, waarna een zwerm kraaien neerstreek en zijn lichaam met hun vleugels bedekte. Zijn achtervolgers zagen alleen vogels op de grond verzameld en liepen door. Vanaf die dag, zo gaat het verhaal, waren de Mantsjoe de kraaien iets verschuldigd. Graan en vleesresten werden neergezet in het vaatwerk op de top van zulke palen. Het verhaal is eerder legende dan kroniek. Het voeren was echter een gebruik dat op deze binnenplaatsen in ere werd gehouden, en de paal staat er nog steeds waar het huishouden erop toe kon zien.

lienyuan lee · CC BY 3.0

In het Qingning-paleis, waar Hong Taiji met zijn keizerin woonde, staat een donker, bewerkt heiligdom op een lage tafel. Ervoor staan kleine metalen vaten opgesteld, vazen en bekers die wachten op offers. Dit is een sjamanistisch altaar, het religieuze hart van het woonpaleis. Het vroege Mantsjoese hof beoefende het sjamanisme, de traditionele godsdienst die het volk had meegenomen uit zijn vaderland buiten de muur. De eredienst was gericht op geesten die werden geëerd via offers bij dit soort heiligdommen. Het hof hield dergelijke altaren in de eigen woonvertrekken, in de westelijke kamers van het Qingning-paleis, die dienst deden als heiligdomshal. De bewerkte baldakijn boven het heiligdom, die aan de voorkant open is als een klein huis, duidt dit aan als een verblijfplaats voor de geesten zelf.

Photo: Liuxingy · CC BY-SA 4.0