Palace of WestminsterAudioprzewodnik

Witamy w Pałacu Westminsterskim. W południowo-zachodnim narożniku znajduje się Victoria Tower, najwyższy punkt całego kompleksu, mierzący 98,5 metra. Choć wielu zwiedzających najpierw rozpoznaje wieżę zegarową na przeciwległym krańcu, ta masywna, kwadratowa konstrukcja została zaprojektowana jako najbardziej dominujący element pałacu. Budowę rozpoczęto w 1840 roku, po niszczycielskim wielkim pożarze z 1834 roku, który zrównał z ziemią znaczną część średniowiecznego obiektu. Sir Charles Barry i Augustus Pugin zaprojektowali wieżę w stylu neogotyku wertykalnego, charakteryzującym się silnymi pionowymi liniami i misternymi kamiennymi maswerkami. Poza architektoniczną wspaniałością, wieża pełni kluczową funkcję użytkową. Została zbudowana specjalnie jako ognioodporne repozytorium dokumentów Parlamentu. Dziś nadal mieści Archiwum Parlamentarne, zawierające miliony dokumentów rozmieszczonych na dwunastu piętrach, w tym oryginalne podpisane kopie każdej ustawy parlamentarnej od 1497 roku. Gdy Parlament obraduje, na maszcie wieży powiewa flaga Union Flag; jeśli w budynku przebywa monarcha, zastępuje ją królewski sztandar Royal Standard. Wieża ta reprezentuje ogromny, 30-letni projekt odbudowy, który przekształcił zniszczony przez pożar teren w dzisiejszą globalną ikonę demokracji.

Damien Everett from Southampton, UK · CC BY 2.0

Zewnętrzna część pałacu to mistrzowski przykład stylu neogotyku wertykalnego, w dużej mierze dzięki niestrudzonej pracy Augustusa Pugina. Był on odpowiedzialny za zdumiewający poziom detali widoczny na niemal każdym centymetrze kwadratowym kamiennych powierzchni budynku. Przyjrzyj się uważnie rzędom posągów umieszczonych w niszach na fasadzie. Postacie te przedstawiają monarchów Anglii, sięgając czasów sprzed podboju normańskiego, a także różnych świętych patronów. Ten program rzeźbiarski miał na celu osadzenie dziewiętnastowiecznego budynku w poczuciu głębokiej ciągłości historycznej. Ten poziom kunsztu nie ogranicza się do kilku punktów centralnych; jest spójny w całym pałacu, który zawiera ponad 1100 pomieszczeń, 100 klatek schodowych i prawie trzy mile korytarzy. Każda rama okienna, pinakiel i tarcza heraldyczna zostały skrupulatnie zaplanowane. Obsesja Pugina na punkcie detali była tak silna, że mówi się, iż zaprojektował wszystko, aż po kałamarze i stojaki na parasole używane przez członków Parlamentu. Ta wyczerpująca ornamentyka służy ukryciu nowoczesnej inżynierii epoki przemysłowej, niezbędnej do utrzymania tak masywnej konstrukcji na bagnistych brzegach Tamizy, łącząc funkcjonalność działającego budynku rządowego z estetyką średniowiecznej katedry.

Abir Anwar from Sydney, Australia · CC BY 2.0

Duże łukowe przejście u podstawy Victoria Tower znane jest jako Wejście Suwerena. Zostało zaprojektowane z myślą o konkretnych proporcjach, aby pomieścić masywną królewską karetę używaną podczas uroczystego otwarcia sesji Parlamentu. To coroczne wydarzenie jest jednym z niewielu momentów w roku, kiedy trzy elementy Parlamentu – Monarcha, Izba Lordów i Izba Gmin – spotykają się w jednym miejscu. Rytuał jest wysoce wyreżyserowany; monarcha podróżuje z Pałacu Buckingham dokładnie do tego miejsca, aby wejść do budynku. Z tego prestiżowego wejścia monarcha wchodzi po Schodach Suwerena, aby dotrzeć do Norman Porch i Galerii Królewskiej. Wnętrze pałacu jest ogromne i zawiera około trzy mile korytarzy łączących setki pokoi i biur. Począwszy od tak wspaniałych miejsc, hierarchia budynku znajduje odzwierciedlenie w jego wystroju, przy czym najbardziej wystawne zdobienia zarezerwowano dla obszarów uczęszczanych przez Suwerena i Izbę Lordów. Choć znaczna część pałacu jest dostępna dla zwiedzających i urzędników, wejście to pozostaje symbolem konstytucyjnego związku między Koroną a ciałem ustawodawczym, które obraduje w tych murach.

Photo: Ozeye · CC BY-SA 3.0

Westminster Hall stanowi wyraźny kontrast dla stylu wiktoriańskiego gotyku widocznego w innych miejscach. Jest to najstarsza zachowana część Pałacu Westminsterskiego, której początki sięgają 1097 roku, za panowania Wilhelma II, syna Wilhelma Zdobywcy. Podczas gdy reszta średniowiecznego kompleksu została niemal całkowicie zniszczona w pożarze w 1834 roku, hala ta przetrwała dzięki połączeniu szczęścia i ludzkiego wysiłku. Gdy pożar szalał, wiatr na szczęście zmienił kierunek w krytycznym momencie, odpychając płomienie od masywnej drewnianej konstrukcji hali. W XI wieku była to jedna z największych hal w Europie, zaprojektowana tak, aby zaimponować odwiedzającym potęgą i bogactwem nowej dynastii normańskiej. Przez wieki służyła jako serce angielskiego życia publicznego, goszcząc królewskie bankiety, uczty koronacyjne i wczesne posiedzenia Parlamentu. Jej grube kamienne mury pozostały niezmienne, podczas gdy budynek wokół nich był wielokrotnie modyfikowany, rozbudowywany i ostatecznie przebudowywany. Przechadzając się po jej posadzce, wkraczasz w przestrzeń, która przez prawie tysiąclecie była miejscem rządów i sprawiedliwości, łącząc średniowieczny świat z nowoczesną brytyjską demokracją.

Photo: Sir James · CC BY-SA 3.0

Nad Westminster Hall znajduje się największa średniowieczna więźba dachowa typu hammerbeam w Anglii. Ta masywna drewniana konstrukcja, zlecona przez Ryszarda II w 1393 roku, była rewolucyjnym osiągnięciem inżynieryjnym jak na swoje czasy. W przeciwieństwie do wcześniejszych dachów, które wymagały centralnych filarów dla wsparcia, konstrukcja typu hammerbeam wykorzystuje szereg krótkich poziomych belek – tzw. hammerbeams – wystających ze ścian, aby utrzymać ciężar dachu. Stworzyło to ogromną, niezakłóconą przestrzeń wewnętrzną, co było niespotykane w XIV wieku. Dach wykonany jest głównie z angielskiego dębu, a złożoność jego ciesielstwa jest zdumiewająca. Jeśli przyjrzysz się uważnie końcom wystających belek, zobaczysz rzeźbione postacie aniołów, z których każdy trzyma tarczę. Detale te miały być widoczne z poziomu podłogi daleko w dole, co oznaczało boską opiekę nad monarchą. Mimo swojego wieku, dach przetrwał wielki pożar z 1834 roku, a nawet kilka bezpośrednich trafień bombami zapalającymi podczas II wojny światowej. Pozostaje jednym z najważniejszych przykładów średniowiecznego ciesielstwa na świecie, demonstrując niesamowite umiejętności mistrzów rzemiosła, którzy pracowali pod kierunkiem królewskiego głównego cieśli, Hugh Herlanda, ponad sześćset lat temu.

Jorge Royan · CC BY-SA 3.0

Przez stulecia Westminster Hall pełniła funkcję głównej siedziby angielskiego systemu prawnego. Jednym z najważniejszych wydarzeń, jakie kiedykolwiek miały miejsce w tych murach, był proces króla Karola I w styczniu 1649 roku. Po angielskiej wojnie domowej król został sprowadzony tutaj, aby stanąć przed specjalnie zwołanym Wysokim Trybunałem Sprawiedliwości. Postawiono mu zarzut zdrady głównej wobec ludu Anglii. Proces ten stanowił radykalne odejście od tradycji, ponieważ podważał długo wyznawaną wiarę w boskie prawo królów, twierdząc, że nawet monarcha podlega prawu krajowemu. Karol I został ostatecznie uznany za winnego i skazany na śmierć, co wkrótce potem doprowadziło do jego egzekucji przed Banqueting House w Whitehall. Nie był to jedyny słynny proces odbywający się w tej sali; sądzono tu również inne postacie o ogromnym znaczeniu historycznym, w tym szkockiego rycerza Williama Wallace'a oraz Guya Fawkesa, najsłynniejszego ze spiskowców biorących udział w spisku prochowym. Procesy te przekształciły salę z miejsca królewskich uczt w miejsce głębokiego rozrachunku konstytucyjnego i prawnego. Dziś mosiężne tablice wmurowane w podłogę wyznaczają dokładne miejsca, w których postacie te stały podczas swoich procesów, służąc jako ciche przypomnienie długiej i często burzliwej historii sali jako miejsca sądów.

Uncredited engraver · Public domain

Sala św. Szczepana to przestrzeń przesiąknięta historią polityczną, znajdująca się bezpośrednio w miejscu dawnej kaplicy św. Szczepana. Od połowy XVI wieku aż do pożaru w 1834 roku kaplica ta służyła jako sala obrad Izby Gmin. Przez trzysta lat było to pomieszczenie, w którym wykuwały się fundamentalne zasady brytyjskiej demokracji parlamentarnej. Kiedy pałac odbudowywano w epoce wiktoriańskiej, architekci zdecydowali się odtworzyć wymiary dawnej kaplicy, aby uhonorować to dziedzictwo. Salę zdobią posągi słynnych brytyjskich mężów stanu, którzy niegdyś debatowali w tym właśnie miejscu, w tym wpływowych postaci, takich jak William Pitt Młodszy czy Charles James Fox. Postacie te przedstawiono w pozach oratorskich, jakby wciąż uczestniczyły w pełnych pasji sporach swoich czasów. Dziś Sala św. Szczepana służy jako główne wejście dla osób odwiedzających Parlament. Gdy zwiedzający ustawiają się w kolejce do Central Lobby, przechodzą między tymi milczącymi strażnikami przeszłości. Malowidła ścienne dodatkowo ilustrują sceny z brytyjskiej historii, dzięki czemu nawet jako ciąg komunikacyjny, sala ta nieustannie edukuje odwiedzających na temat długiej ewolucji systemu politycznego Zjednoczonego Królestwa.

Snapshots Of The Past · CC BY-SA 2.0

Nad wejściem do Sali św. Szczepana znajduje się 'New Dawn', współczesna szklana instalacja autorstwa artystki Mary Branson. Odsłonięte w 2016 roku dzieło upamiętnia długą i trudną walkę o prawa wyborcze kobiet w Zjednoczonym Królestwie. Składa się ze 168 ręcznie dmuchanych szklanych dysków, ułożonych w kolisty wzór naśladujący formę brony, długoletniego symbolu Parlamentu. Kolory szkła – zielony, różowy i biały – odzwierciedlają różne frakcje ruchu na rzecz praw wyborczych, w tym sufrażystki i sufrażetki. Najbardziej unikalną cechą instalacji jest jej połączenie ze środowiskiem. Światła za szklanymi dyskami są połączone z przypływem pobliskiej rzeki Tamizy. W miarę podnoszenia się poziomu wody instalacja świeci jaśniej, osiągając pełne oświetlenie podczas przypływu. Służy to jako metafora 'przypływu' ruchu kobiecego, który zyskiwał na sile i impecie, aż w końcu wywalczono prawo głosu. Umieszczając tak nowoczesne dzieło w budynku zdominowanym przez historię wiktoriańską i średniowieczną, pałac uznaje, że historia demokracji wciąż jest pisana. Stanowi to żywy hołd dla tysięcy kobiet, które prowadziły kampanię na rzecz równości politycznej, zapewniając, że ich dziedzictwo jest widoczne dla każdego, kto wchodzi do budynku.

J. Powell O'Brien · CC BY 2.0

Central Lobby to geograficzne i funkcjonalne serce Pałacu Westminsterskiego. Ta ośmiokątna przestrzeń działa jak wielkie skrzyżowanie, z korytarzami prowadzącymi na południe do Izby Lordów i na północ do Izby Gmin. Patrząc w górę, można dostrzec wspaniałe sklepienie, ozdobione misternymi rzeźbami w kamieniu i mozaikami z weneckiego szkła. Mozaiki te przedstawiają czterech patronów Zjednoczonego Królestwa: św. Jerzego dla Anglii, św. Andrzeja dla Szkocji, św. Dawida dla Walii i św. Patryka dla Irlandii. To właśnie w tym lobby w kontekście politycznym narodził się termin 'lobbying'. Jest to jedyne miejsce w pałacu, do którego wyborcy mogą przyjść, aby spotkać się ze swoimi posłami bez wcześniejszego umówienia. Ludzie gromadzili się tutaj, czekając na przejście swojego posła, mając nadzieję na zwrócenie jego uwagi i wpłynięcie na głosowanie w konkretnej sprawie. Dziś pozostaje to miejsce ciągłej aktywności, gdzie politycy, dziennikarze i obywatele mieszają się pod czujnym okiem patronów. Przestrzeń została zaprojektowana tak, aby budzić podziw, wzmacniając znaczenie procesu parlamentarnego poprzez swoje wielkie proporcje i bogatą symbolikę, wyznaczając punkt, w którym przecinają się różne gałęzie władzy i społeczeństwo.

Jorge Royan · CC BY-SA 3.0

The Royal Gallery to jedna z największych i najbardziej imponujących sal w pałacu, zaprojektowana specjalnie do organizowania królewskich procesji i głównych ceremonii państwowych. Podczas uroczystego otwarcia sesji Parlamentu monarcha prowadzi wielką procesję przez tę przestrzeń z Robing Room do sali Izby Lordów. Ściany zdobią dwa ogromne malowidła, każde o długości czterdziestu pięciu stóp, przedstawiające ważne momenty w brytyjskiej historii wojskowości. Skala pomieszczenia, w połączeniu z wysokim złoconym sufitem i kunsztowną podłogą, miała na celu ukazanie potęgi i prestiżu Imperium Brytyjskiego w jego szczytowym okresie. Oprócz roli w królewskim rytuale, Royal Gallery służyła jako miejsce ważnych wydarzeń dyplomatycznych. Jest to jedna z niewielu przestrzeni w budynku wystarczająco duża, by pomieścić wspólne posiedzenia zarówno Izby Gmin, jak i Izby Lordów. Z tego powodu była wykorzystywana do przemówień odwiedzających zagranicznych dygnitarzy, w tym prezydentów Francji i Stanów Zjednoczonych. Okazje te podkreślają rolę pałacu nie tylko jako krajowego organu ustawodawczego, ale także jako miejsca o międzynarodowym znaczeniu politycznym. Posągi monarchów i portrety dawnych przywódców zdobiące ściany stanowią historyczne tło dla tych nowoczesnych spotkań dyplomatycznych, łącząc stulecia sztuki rządzenia.

George Grantham Bain Collection · Public domain