Petrusburcht Audiogids in het Nederlands

Welkom in de Petrusburcht, gebouwd door de Hospitaalridders op een rotsachtig schiereiland tussen twee havens. Hun hoofdkwartier bevond zich op Rhodos, en nu het Ottomaanse Rijk op het vasteland opkwam, hadden ze een eigen bolwerk nodig tegenover het eiland Kos. Grootmeester Philibert de Naillac koos deze plek, waar eerder een Dorische versterking en een klein Seldjoeks kasteel hadden gestaan, en waar koning Mausolos van Karië ooit zijn paleis kan hebben gehad. De bouw begon in 1404 onder een Duitse ridder en architect, Heinrich Schlegelholt. De wallen bevatten een vreemde mengeling van stenen: haaks bewerkte groene vulkanische blokken, marmeren zuilen en klassieke reliëfs. Ze kwamen uit het Mausoleum van Halicarnassus, een van de zeven wereldwonderen van de antieke wereld, dat op slechts korte afstand stond. De ridders haalden stenen uit het ingestorte Wereldwonder om hun burcht op te trekken. Toen ze de muren in 1494 versterkten, gingen ze opnieuw voor steen naar het Mausoleum. De muren aan de landzijde werden dikker gemaakt om kanonnen te weerstaan, terwijl de muren aan zee dunner bleven. De oorlogsvloot van de Orde beheerste het water, dus een aanval vanaf het land was het gevaar waarvoor ze beducht waren.

Robin & Bazylek · CC BY 2.0

De weg naar deze burcht was zelf een wapen. Zeven poorten scheidden een aanvaller van het binnenkasteel, en de doorgangen ernaartoe kronkelden en draaiden eindeloos. Aanvallende soldaten vonden geen dekking tegen de pijlen, stenen en verhitte projectielen die op hen neerregenden. Boven de poorten plaatsten de ridders honderden uitgehouwen wapenschilden en reliëfs. Tweehonderdnegenenveertig afzonderlijke ontwerpen zijn tot op de dag van vandaag bewaard gebleven, toebehorend aan grootmeesters, kasteelcommandanten, landen en individuele ridders. De poortbogen gaan onder deze stenen schilden door, de ene na de andere. Het bouwen van zo'n plek kostte arbeid en geld uit heel Europa, en de Kerk hielp bij het leveren van beide. Een pauselijk decreet uit 1409 garandeerde de bouwvakkers een gereserveerde plaats in de hemel. Voor een middeleeuwse steenhouwer was het moeilijk om zich een beter loon voor te stellen.

Photo: Sailko · CC BY-SA 3.0

Tot de eerste bouwwerken die in de nieuwe burcht gereedkwamen, behoorde de kapel, vermoedelijk rond 1406. Deze had een overwelfde hoofdbeuk en een apsis, de standaardvorm van een westerse kerk. Haar gotische karakter kreeg het bouwwerk later, bij een herbouw door Spaanse ridders in 1519. In 1522 viel het hoofdkwartier van de Orde op Rhodos na een langdurig beleg in handen van de sultan, en de overgavevoorwaarden hielden onder meer in dat deze burcht werd overgedragen. De ridders voeren weg, en de kapel werd omgebouwd tot moskee. Er werd een minaret aan toegevoegd, die oprees naast het oude gotische metselwerk. Een reiziger genaamd Evliya Chelebi bezocht Bodrum in 1671 en noteerde de naam van de moskee: de Süleymaniye Camii. Twee geloven, twee rijken, één gebouw, en beide lagen zijn nog steeds zichtbaar in de muren.

Photo: Vano111ru · CC BY-SA 4.0

In 1519 en 1520 reconstrueerden Spaanse ridders van de Orde de oude kapel in de gotische stijl van hun thuisland. Zij waren hier de laatste grote bouwmeesters uit de tijd van de ridders en werkten nog nauwelijks twee jaar voordat de burcht van eigenaar wisselde. Hun namen zijn bewaard gebleven op twee hoekstenen van de gevel, gehakt in de steen die zij hebben opgetrokken. Het gewelf daarboven is het soort werk dat die steenhouwers uitvoerden in de grote kathedralen van Spanje, vertaald naar vestingsteen aan de Egeïsche kust.

Gargarapalvin · CC BY 4.0

Binnen de vestingmuren bevindt zich in de binnenplaatsen een tuin die bijna elke plant en boom van het mediterrane gebied verzamelt. Mirte en platanen zorgen voor schaduw, en pauwen paraderen onder de takken. Oud metselwerk en grote terracotta kruiken staan opgesteld tussen het groen, vondsten uit de zee en het omliggende land. Dit alles groeit bovenop vernuftig ingenieurswerk. Veertien waterreservoirs voor het opvangen van regenwater werden in de rotsen onder het kasteel uitgehouwen. Ze vingen de winterregen op en hielden het koel en donker onder de grond. Voor een garnizoen op een droog schiereiland was dat opgeslagen water even belangrijk als welke muur dan ook.

Gargarapalvin · CC BY 4.0

De Engelse toren werd voltooid in 1413 en was het bolwerk van de Engelse ridders van de burcht. De toren verrijst drie verdiepingen hoog en de toegang verliep via een enkele ophaalbrug, zodat de toren kon worden afgesneden en zelfstandig kon worden verdedigd. De westelijke gevel draagt een antiek uitgehouwen reliëf van een leeuw, een stuk klassiek beeldhouwwerk dat in de middeleeuwse muur is hergebruikt. Die leeuw gaf de toren zijn andere naam: de Leeuwentoren. Boven de leeuw bevindt zich het wapen van koning Hendrik de Vierde van Engeland, dat de natie markeert wiens ridders deze toren bouwden en bezet hielden. Het wapen van een koning op een burchtmuur, een wereld verwijderd van Londen.

Photo: Dosseman · CC BY-SA 4.0

Binnen in de toren zijn de ruimtes eenvoudig en dikmuurig. Stenen banken zijn direct in het metselwerk gebouwd, een houten tafel staat ertussen en een raam met tralies kijkt uit op zee. De Hospitaalridders leefden als soldaat-monniken, gebonden aan geloften, en deelden hun maaltijden en taken als een gemeenschap. Een ruimte zoals deze, met banken langs de muren, past bij die gemeenschappelijke manier van leven. De eigen heraldiek van de Orde waakte ook binnenshuis over hen, in de vorm van gebrandschilderde wapens die in de toren bewaard zijn gebleven. Mannen die hun dagen op de wallen en schepen doorbrachten, sliepen en aten achter deze zelfde dikke stenen.

David Broad · CC BY 3.0

De Franse Toren is het hoogste punt van de burcht en verheft zich zevenenveertig en een halve meter boven de zeespiegel. Elke langue van de Orde, elk nationaal broederschap van ridders, onderhield en verdedigde zijn eigen toren in zijn eigen stijl, en deze toren behoorde toe aan de Fransen. Vanaf deze hoogte kon het garnizoen beide havens, het stadje beneden en de naburige baaien in de gaten houden. Elk zeil dat de kust naderde, was al lang voordat het aan land kwam te zien. Dankzij dat uitzicht konden een paar honderd ridders een strook zee en kust beheersen.

Photo: Sailko · CC BY-SA 3.0

Vanaf de wallen strekken de latere eeuwen van de burcht zich beneden uit: het bad met koepel, de minaret en de torens van de naties. Onder Ottomaans bewind werd de vesting een regionale militaire post en het diende het Turkse leger als basis tijdens de Griekse opstand van 1824. In de negentiende eeuw werd een hamam, een openbaar bad, binnen de muren aangelegd en in 1895 werd de burcht een gevangenis. Lang daarvoor had het een voortvluchtige prins beschut. In 1482 zocht Cem Sultan, broer van de regerende sultan, hier zijn toevlucht nadat zijn opstand was mislukt, en de ridders droegen hem over als diplomatieke gijzelaar. De twintigste eeuw liet haar eigen littekens achter. In mei 1915, tijdens de Eerste Wereldoorlog, beschoot een Frans oorlogsschip de burcht, waardoor de minaret van de moskee omviel en verschillende torens werden beschadigd. De minaret lag decennialang in puin voordat hij in 1997 in zijn oorspronkelijke vorm werd herbouwd.

Photo: Dosseman · CC BY-SA 4.0

De Italiaanse Toren draagt het stempel van zijn natie in steen. Een baljuw stond aan het hoofd van elke langue, en zijn mannen waren verantwoordelijk voor een specifiek deel van de vesting: het in goede staat houden, het verdedigen en het bemannen met voldoende ridders en soldaten. Daarom dragen vier torens hier de namen van naties: de Engelse, de Franse, de Duitse en de Italiaanse. De medaillons in de muren van deze toren en het uitstekende metselwerk vlak bij de top geven het Italiaanse werk een geheel eigen karakter. Tegenwoordig dient de toren een rustiger doel. De toren herbergt de munt- en sieradenzaal van het museum.

Photo: Dosseman · CC BY-SA 4.0