Basilique Notre-Dame de la Daurade Audiogids

Welkom bij de Basilique Notre-Dame de la Daurade, een van de oudste christelijke plekken in Toulouse. De basiliek staat direct aan de Garonne en de rivier verklaart de vreemde vorm ervan. In 1761 werd de middeleeuwse kerk gesloopt om plaats te maken voor de nieuwe kaden van de stad aan de rivier. Er werd begonnen met een vervanging, maar de plannen werden in 1773 gedraaid en verschoven zodat het gebouw op één lijn zou komen met de kaden. Door die rotatie kwam het koor van de oorspronkelijke basiliek, gebouwd op de overblijfselen van een Romeinse tempel, onder het huidige transept te liggen. De nieuwe kerk was pas echt voltooid in 1883, meer dan een eeuw na de sloop. Vanaf de overkant van de rivier oogt het gebouw als een rustig klassiek front, met een opzettelijk lage daklijn waar normaal gesproken een klokkentoren zou verrijzen.

Photo: Don-vip · CC BY-SA 3.0

Het grote portaal, met zijn torenhoge zuilen en klassiek fronton, kondigt de neoklassieke ambitie van de herbouw aan. Ongebruikelijk voor een basiliek is dat de gevel geen enkele klokkentoren heeft; de klokken hangen in een lage structuur op het dak. In 2018 werden in het kader van de restauratie zeven klokken gestemd, zodat hun tonen het begin van het lied Toulouse van Claude Nougaro laten horen, geschreven in 1967 en lang beschouwd als het officieuze volkslied van de stad. Drie ervan werden in het openbaar gegoten op de kade, op enkele tientallen stappen van de kerk. Tijdens het gieten lekte de mal van de middelste klok en ontsnapte er dertig kilogram gesmolten brons. Het lek werd in alle haast gedicht, maar het metaal bleek tekort voor de grootste klok, genaamd Maria Dauratae. Zij moest worden omgesmolten en opnieuw gegoten bij de Paccard-gieterij in Annecy.

Pinpin (talk · contribs) · CC BY-SA 3.0

Binnenin opent de kerk zich in één breed schip onder een beschilderde koepel. Het uitzicht vanaf de orgelgalerij aan de achterkant bestrijkt de hele ruimte. Het grote tribuneorgel vult die galerij met trapsgewijze pijpen en vergulde details. Zowel de basiliek als dit orgel genieten bescherming: de kerk staat sinds 1963 op de monumentenlijst en het orgel is apart geclassificeerd. Een tweede, kleiner orgel dient het koor bij het altaar. Een langdurig programma van reiniging en restauratie heeft de beschilderde oppervlakken van het interieur hun kleuren teruggegeven.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0

Eén gehavend fragment van gouden tesserae is bewaard gebleven van de kerk die deze plek haar naam gaf. In de vijfde of zesde eeuw stond hier een kerk waarvan de apsis bedekt was met gouden mozaïeken. Die schittering leidde tot de naam Deaurada, wat 'bedekt met goud' betekent, hetgeen la Daurade werd. De kerk verrees op de overblijfselen van een twaalfzijdige Romeinse tempel, waarschijnlijk gewijd aan Apollo. De Visigoten, die het ariaanse christendom aanhingen, gebruikten deze voordat de kerk na de Slag bij Vouillé in 507 in katholieke handen overging. In de negende eeuw werd het een benedictijnenklooster. Het fragment behoudt zijn met goud beklede vierkantjes en de sporen van een inscriptie met letters, het laatste zichtbare stukje van die verloren decoratie.

Frédéric Neupont · CC BY-SA 4.0

Onder een baldakijn bezaaid met gouden sterren staat een donker standbeeld van de Maagd, gekroond en gekleed in een rijke jurk. Zij is de Zwarte Madonna van Toulouse, en zij is een kopie van een kopie. Een eerdere bruine Maagd, zwart geworden door de rook van talloze kaarsen, stond vanaf de zestiende eeuw bekend als Notre-Dame La Noire. Revolutionairen namen dat beeld in beslag en verbrandden het in 1799 op het Place du Capitole. In 1807 werd een nieuw beeld gesneden uit de herinneringen die mensen bewaard hadden aan het verbrande beeld. Zij is ongeveer twee meter hoog. Zij wordt in het bijzonder vereerd door zwangere vrouwen. Om haar versleten garderobe te vernieuwen, hebben de parochianen een beroep gedaan op de grote Franse modehuizen, zodat haar jurken de mode volgen.

This illustration was made by Peter Potrowl. Please credit this with : © Peter Potrowl in the immediate vicinity of the image. A link to my website sitemai.eu would be much appreciated but isn't mandatory. An email to Peter Potrowl would be appreciated too. Do not copy this image illegally by ignoring the terms of the license below, as it is not in the public domain. If you would like special permission to use, license, or purchase the image please contact me Peter Potrowl to negotiate terms. More free pictures in my website. Donations are accepted here and here. · CC BY-SA 3.0

Het schrijn straalt in goud en keramiek, een mozaïeken boog van engelen omlijst het altaar waar de Zwarte Madonna wordt vereerd. De keramische decoratie bij haar altaar is het werk van Gaston Virebent, een keramist uit Toulouse. Haar reputatie als beschermster is diep geworteld in de stad. In 1672 werd haar toegeschreven dat zij de wijk Saint-Michel van een brand had gered. En in 1727, tijdens een zware overstroming van de Garonne, lieten de capitouls, de magistraten van de stad, haar standbeeld in processie langs de rivier meevoeren om de bescherming van de stad te vragen.

Photo: Rémih · CC BY-SA 4.0

Het koor buigt zich rond het hoogaltaar in een zevenzijdig heiligdom, waarvan de nissen zijn voorzien van zuilen. Het grondplan draagt nog steeds het spoor van de draaiing uit 1773: het koor van de oorspronkelijke basiliek ligt nu onder het transept. Hier onderhoudt de kerk haar sterkste band met de stad. Elke 3 mei worden tijdens een ochtendmis de trofeeën van de Académie des Jeux floraux gezegend: gouden en zilveren bloemen, bestemd voor de winnende dichters van de academie, die vervolgens plechtig naar de zitting worden gedragen. De as van de dichter Pierre Goudouli uit Toulouse rust in de basiliek, en een van de klokken die in 2018 zijn gegoten draagt zijn naam, Peire Garona.

Diego Delso · CC BY-SA 4.0

Zeven monumentale doeken flankeren de gebogen muren van het koor, geschilderd tussen ongeveer 1810 en 1820 door de schilder Joseph Roques uit Toulouse. Samen vertellen ze het leven van de Maagd: haar presentatie, haar onbevlekte ontvangenis, de Annunciatie, de geboorte, de tenhemelopneming, de visitatie en de zuivering. Een aan Maria gewijde kerk verdient een galerij van haar verhaal. Dit doek toont de Annunciatie. Een engel daalt neer uit de wolken met een lelie, terwijl Maria beneden bij haar bidstoel knielt. Boven hen daalt een duif neer in een straal van licht, en cherubijnen tuimelen door de gouden wolken.

Photo: Frédéric Neupont · CC BY-SA 4.0

Een massief stenen doopvont staat op zijn eenvoudige sokkel tegen houten lambrisering, een bekken voor de doop op deze plek sinds de vroegste christelijke tijd. De oudst opgetekende rol van de basiliek was die van toevluchtsoord. In 584 schreef de kroniekschrijver Gregorius van Tours dat prinses Rigunth, dochter van koning Chilperic, haar toevlucht zocht in de basiliek van Sainte-Marie in Toulouse, algemeen geïdentificeerd met de Basilique Notre-Dame de la Daurade, toen haar het nieuws bereikte van de moord op haar vader. Vóór haar had de vrouw van hertog Ragnowald hier al asiel aangevraagd, achternagezeten door dezelfde koning. Beide gebeurtenissen tonen aan dat er vanaf de vroege middeleeuwen een asielrecht werd erkend bij dit altaar. Van een Romeinse tempel tot een koninklijk toevluchtsoord, deze grond heeft Toulouse al zo'n vijftienhonderd jaar beschermd.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0