San Pietro di Castello Audiogids in het Nederlands

Volgens de traditie stichtte een bisschop genaamd Magnus deze kerk in de zevende eeuw. Magnus was de bisschop van Oderzo en hij was naar de Venetiaanse lagune gekomen. In die tijd was hier geen stad, alleen kleine gemeenschappen verspreid over sompige eilanden. In een visioen verscheen Sint-Petrus aan Magnus. Hij moest een kerk bouwen op de plek waar hij ossen en schapen zij aan zij zag grazen. Magnus vond die plek en bouwde de kerk. Deze werd eerst gewijd aan de heiligen Sergius en Bacchus, en pas later aan Sint-Petrus. Het eiland en de kerk delen de naam San Pietro di Castello. In 1120 verwoestte een brand de kerk. Het nieuwe gebouw dat ervoor in de plaats kwam, was grandiozer dan het vorige.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0

Mauro Codussi herbouwde deze klokkentoren in de jaren tachtig van de vijftiende eeuw, nadat bliksem de eerdere had beschadigd. Hij gebruikte witte Istrische steen en liet die aan de buitenkant onbedekt. Het was de eerste keer dat deze steen in Venetië werd gezien. Hoge boogopeningen doorbreken de bleke schacht nabij de top. Op zeventien oktober 1822 sloeg de bliksem opnieuw in de toren in. De inslag vernietigde de top, een met lood bedekte houten koepel met een kleine lantaarn, en deze werd nooit herbouwd. De toren wordt vaak omschreven als een van de meest hachelijke in Venetië.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0

Andrea Palladio maakte in 1558 een nieuw ontwerp voor deze gevel. Het was zijn eerste opdracht in Venetië, afkomstig van patriarch Vincenzo Diedo. Diedo stierf voordat de plannen konden worden uitgevoerd en Palladio trok zich terug. Het werk werd in 1596 hervat onder Francesco Smeraldi, die een minder ambitieuze versie van het ontwerp bouwde. De reden was mogelijk een gebrek aan geld. Het midden rijst op uit vier zuilen die tegen de muur zijn geplaatst, onder een driehoekig fronton. Flankerend bevindt zich een dubbel gebroken fronton, een geveltop waarvan de top is opengebroken. Het resultaat is ingetogener dan andere Palladiaanse ontwerpen in Venetië.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0

Ruim driehonderdvijftig jaar lang was deze kerk de kathedraal van de stad. In 1451 werd deze de zetel van de Patriarch van Venetië. Toch speelde het nauwelijks de dominante rol die een kathedraal doorgaans had. De San Marco, de staatskerk, overschaduwde haar. De kerk stond ook op enige afstand van het politieke en economische centrum van de stad en was onhandig gelegen. Het lange schip met zijn schaakbordvloer leidt naar een grote koepel boven de viering. Die koepel duidt op het religieuze belang van de kerk. Gerolamo Grapiglia hield vanaf 1619 toezicht op het werk aan het interieur. In 1807 werd de San Marco in plaats daarvan de officiële kathedraal van Venetië. Hierna werd San Pietro steeds meer verwaarloosd.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0

Volgens de legende behoorde deze stoel toe aan Sint-Petrus toen hij bisschop van Antiochië was. De legende voegt eraan toe dat de Byzantijnse keizer Michaël de Derde deze aan de doge Pietro Tradonico gaf. De steen zelf vertelt een ander verhaal. De stoel dateert uit de dertiende eeuw. De rugleuning werd uitgehouwen uit een oude islamitische funeraire steen, een grafsteen. Bovenaan draagt een rond paneel een sterachtig ornament. Daaronder loopt een band met een inscriptie in het Koefisch, een vroeg hoekig Arabisch schrift. De verzen zijn afkomstig uit de Koran. Een daarvan vraagt de Heer om de gelovigen niet te beschamen op de dag van de opstanding. Kleine ronde knoppen bekronen de zijposten en de stoel rust op een eenvoudige, doosachtige basis. Een ander vers vraagt God om vergeving en barmhartigheid.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0

Baldassarre Longhena ontwierp het hoogaltaar en het dateert uit 1646. Clemente Molli hakte het uit, inclusief een aantal van de beelden. Witte beelden staan rond het altaar en aan beide kanten hangen rode gordijnen aan de muren. Een beschilderd gewelf, vol met figuren op wolken, vult de ruimte erboven. Rode loper bedekt de treden die erheen leiden. Het altaar herbergt de overblijfselen van Sint-Lorenzo Giustiniani, de eerste patriarch van Venetië.

Photo: Effems · CC BY-SA 4.0

De Maagd en het Kind zitten op een wolk op dit altaarstuk van Luca Giordano, geschilderd in 1650. Dit schilderij hangt in de Vendramin-kapel. De kapel is gewijd aan kardinaal Francesco Vendramin en Onze-Lieve-Vrouw van de Karmel. De architect Longhena ontwierp deze kapel ook. In de katholieke kunst wordt de Maagd vaak afgebeeld terwijl ze voorspraak doet, of pleit namens zielen in het vagevuur. Cherubijnen gluren vanuit de wolken om haar heen, en nog meer engelen verdringen zich in de gouden hemel erboven. Beneden, in de schaduw, reiken figuren omhoog naar haar. Een bebaarde oude man strekt zijn arm uit en een jonge vrouw vouwt haar handen.

Luca Giordano · Public domain

Brandbommen beschadigden de kerk tijdens de Eerste Wereldoorlog. Pas in de jaren zeventig grepen behoudsorganisaties in, en de kerk werd in haar oude staat hersteld. Het behoud ervan wordt nu beheerd via het lidmaatschap van de Chorus Association van Venetiaanse kerken. De kerk is vandaag de dag nog steeds actief als basilica minor en parochiekerk. Rondbogen omlijsten de witte toren die boven de daken uittorent. Niets van het vroegste gebouw is overgebleven, behalve één mozaïekfragment dat in een zijkapel wordt bewaard.

Photo: Qypchak · CC BY-SA 3.0