Chacchobén Audioprzewodnik po polsku

Witamy w Chacchobén, mieście Majów na dalekim południu stanu Quintana Roo, około sto siedemdziesiąt pięć kilometrów od Tulum. Nazwa ta oznacza w języku Majów miejsce czerwonej kukurydzy. Pochodzi od pobliskiego ejido, lokalnej społeczności rolniczej, ponieważ pierwotna nazwa miasta zaginęła. To, co tutaj przetrwało, to największa dotychczas zgłoszona osada w Regionie Jezior, rozciągająca się na powierzchni około siedemdziesięciu hektarów. Z góry historia jego ponownego odkrycia nabiera sensu. W czerwcu 1972 roku amerykański archeolog Peter Harrison leciał śmigłowcem nad w większości płaskim terenem, pracując przy projekcie dla Królewskiego Muzeum Ontario. Pod nim z lasu wyrastały dziwne wzgórza. Zrozumiał, że pod nimi kryją się świątynie i zgłosił stanowisko meksykańskiemu rządowi. Sporządził też pierwsze mapy Chacchobén. Ta wycieczka podąża śladem tych zielonych kopców: miasta Majów pochłoniętego przez las i odnalezionego na nowo z powietrza.

-Luyten- · Public domain

Korzenie drzew obejmujące tę zniszczoną strukturę kamienną opowiadają o długim milczeniu miasta. Gdy budowniczowie zamilkli, las powoli zamienił świątynie we wzgórza. W latach czterdziestych dwudziestego wieku rodzina Cohuo założyła farmę w pobliżu ruin i mieszkała obok nich przez dziesięciolecia, a ich pola rozciągały się wśród zarośniętych kopców. Kiedy archeolog Loring Hewen odwiedził to miejsce w 1962 roku, opisał je w liście do etnohistoryka Ralpha Roysa. Zauważył coś niezwykłego: główna piramida najwyraźniej nadal służyła jako miejsce kultu religijnego. Las wokół ruin również żyje. Przez te lasy wędrują jelenie, pekari, pancerniki i szare lisy, a także czepiaki i wyjecie. Głębiej w dżungli żyją jaguar, ocelot, puma i tapir.

Photo: Leon petrosyan · CC BY-SA 3.0

Gran Basamento to ogromna podwyższona platforma, a wieńczące ją świątynie uczyniły z tego miejsca religijne serce miasta. Jej historia zaczyna się w późnym okresie preklasycznym, około dwustu lat przed Chrystusem, kiedy rodziny Majów osiedlały się w małych osadach nad całorocznymi jeziorami Laguna del Ocho i Laguna de Chacchobén. We wczesnym okresie klasycznym osada urosła do rangi monumentalnej i w tym miejscu wzniesiono jej główne budynki użyteczności publicznej. Główne prace budowlane zanikły około 700 roku naszej ery, a miasto zostało niemal całkowicie opuszczone. Pod koniec okresu postklasycznego ludzie wrócili i zamieszkali tu ponownie, choć tylko w części. Liczne fragmenty kadzielnic w kształcie postaci odzyskane ze szczytu platformy oraz z dwóch znajdujących się na niej świątyń potwierdzają, że miejsce to służyło ceremoniom publicznym i religijnym.

Arian Zwegers from Brussels, Belgium · CC BY 2.0

Świątynia I nosi swoje pochodzenie w swojej technice murarskiej. Najstarsze budowle w Chacchobén mają wnękowe naroża w swoich panelach ściennych. Późniejsze wykorzystują zamiast tego zaokrąglone naroża, z niskim profilowaniem u podstawy zwanym zócalo i wystającym profilowaniem fartuchowym powyżej. Archeolodzy odczytują ten styl jako powiązanie z Petén na południowych nizinach Majów. Materiały odzyskane tutaj przypominają również znaleziska ze stanowisk w północnym Belize bardziej niż te z północnego Jukatanu. Styl i znaleziska razem popierają przypuszczenie, że Chacchobén było ważnym stanowiskiem powiązanym z regionalną stolicą Petén. Każdy widoczny blok to ciężki lokalny wapień, wycięty i dopasowany przez budowniczych pracujących z dala od jakiegokolwiek centrum imperialnego.

P. Hughes · CC BY 4.0

Ślady czerwieni wciąż przylegają do niektórych z tych konstrukcji. Świątynie były pierwotnie pokryte farbą, a jej niewielka część przetrwała wieki deszczu i słońca. W swoich czasach kolor pokrywał znacznie większą część miasta niż obecnie. Światło słoneczne jest wrogiem tego, co pozostało, degradując stary pigment kawałek po kawałku. Dlatego Meksykański Narodowy Instytut Antropologii i Historii, INAH, utworzył zacienione obszary nad wrażliwymi miejscami. Kryte strzechą zadaszenie wznoszące się nad tą świątynią jest jednym z nich. Zamiast odsłaniać lub odbudowywać wszystko, konserwatorzy wybrali ochronę tego, co przetrwało.

P. Hughes · CC BY 4.0

Świątynia 2 należy do Grupy II, jednej z głównych grup stanowiska obok Gran Basamento i Las Vías. W Grupie II znajduje się najwyższy budynek całej osady. Współczesne odzyskanie miasta rozpoczęło się w 1994 roku, kiedy Meksykański Narodowy Instytut Antropologii i Historii zaczął prowadzić wykopaliska i konsolidację najważniejszych budynków. Stanowisko otwarto dla publiczności w 2002 roku. Prace nie są zakończone. Kilka kopców jest nadal zarośniętych i nieodrestaurowanych, a wykopaliska są kontynuowane w budynkach, o których wiadomo, że się w nich znajdują.

P. Hughes · CC BY 4.0

U podnóża największej piramidy stoi duża kamienna płyta, stela ozdobiona majańskimi hieroglifami. W Chacchobén odnaleziono dotychczas tylko dwie zapisane stele, a oba teksty są tak zniszczone, że nie da się ich odczytać. Cokolwiek kiedyś zapisywały, zniknęło. Ta cisza jest powodem, dla którego starożytna nazwa miasta pozostaje nieznana, a jego władcy i budowniczowie nie mają tutaj imion. Jego historię trzeba odczytywać z kamienia, stylu architektonicznego i ceramiki, a nie ze słów. To, co przetrwało z Chacchobén, to kunszt w wapieniu, ukryty przez wieki w lesie i odkryty na nowo przez uważne, współczesne dłonie.

Photo: ImagePerson · CC BY 4.0