Santa Maria Gloriosa dei Frari Audiogids in het Nederlands

Welkom in de Santa Maria Gloriosa dei Frari, die meestal simpelweg de Frari wordt genoemd. De kerk is van de franciscanen, de orde van de minderbroeders. In 1231 gaf de stad Venetië hun hier grond, onder doge Jacopo Tiepolo. Hun eerste kerk bleek te klein. Daarom begonnen ze aan een veel grotere, en de bouw daarvan duurde meer dan een eeuw. De nieuwe kerk draaide de oude oriëntatie om, zodat de gevel uitkijkt op het plein en een klein kanaal. De muren zijn van rode baksteen, met lichte stenen details. De gevel is vrij sober, zoals vaker bij franciscaanse kerken. Toch bevindt zich in het midden een groot rond venster, en boven de deuropening staat een uitgehouwen figuur. Vandaag de dag is de Frari een basilica minor en een van de grootste kerken in Venetië. De kerk werd in 1492 ingewijd onder de naam Santa Maria Gloriosa.

This Photo was taken by Wolfgang Moroder. Feel free to use my photos, but please mention me as the author and send me a message. This image is not in the public domain. Please respect the copyright protection. It may only be used according to the rules mentioned here. This specifically excludes use in social media, if applicable terms of the licenses listed here are not appropriate. Please do not upload an updated image here without consultation with the Author. The author would like to make corrections only at his own source. This ensures that the changes are preserved.Please if you think that any changes should be required, please inform the author.Otherwise you can upload a new image with a new name. Please use one of the templates derivative or extract. · CC BY-SA 3.0

Titiaan, de voornaamste schilder van het zestiende-eeuwse Venetië, ligt in deze kerk begraven. Hij stierf in 1576 en had gewenst hier begraven te worden. Het witmarmeren gedenkteken in de zijbeuk eert hem. Het marmer is afkomstig uit Carrara en is uitgehouwen door de broers Luigi en Pietro Zandomeneghi. Aan de voet staan beelden van twee keizers voor wie Titiaan had gewerkt. In het midden draagt een beeld van Titiaan een laurierkrans, met allegorische figuren om zich heen. Uitgehouwen panelen tonen scènes uit zijn religieuze schilderijen, waaronder de Maria-Hemelvaart. Bovenop troont de leeuw van Sint-Marcus.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0

http://www.wikidata.org/.well-known/genid/d4d21eb6c00d487f292628e0d78abc6b · 1410 · gypsum, marble, wood

Paolo Savelli was een Romeinse edelman die leiding gaf aan Venetiaanse troepen. Hij stierf in 1405 nabij Padua, tijdens het beleg van die stad. Volgens één verslag stierf hij aan de pest. Venetië betaalde voor een monument voor hem in deze kerk. Het was het eerste ruitermonument dat Venetië liet oprichten voor een van zijn aanvoerders. De ruiter draagt een hoge rode muts en zit op een paard van verguld en beschilderd hout. Kleine beelden staan in nissen op de sokkel onder hem. Het beeldhouwwerk wordt toegeschreven aan Jacopo della Quercia, een beeldhouwer uit Siena. Sommigen denken dat een onbekende Toscaanse kunstenaar die in Venetië werkte het heeft gemaakt. De marmeren urn onder het paard bewaart de sterfelijke resten van Savelli.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0

Giovanni Bellini · 1488 · oil paint, panel

Giovanni Bellini signeerde en dateerde dit altaarstuk in 1488. Het bevindt zich nog steeds in de vergulde lijst die ervoor is gemaakt. Drie broers uit de familie Pesaro gaven opdracht ervoor. Bellini ontwierp vermoedelijk de houten lijst en houtsnijder Jacopo da Faenza maakte hem. De drie panelen zijn op een ouderwetse manier verdeeld, en wellicht vroegen de opdrachtgevers daar om. Toch liet Bellini de ruimte doorlopen over alle drie de panelen. De Maagd zit op een verhoogde troon met het Kind op haar schoot. Musicerende engelen zitten aan de voet van de troon en aan weerszijden staan heiligen. De geschilderde omgeving is een open loggia, en de uit hout gesneden lijst herhaalt de architectuur daarvan. Boven de troon draagt een gouden koepel een Latijnse regel, Ianua certa poli, wat een zekere poort naar de hemel betekent.

Giovanni Bellini · CC BY-SA 4.0

Titian · 1510s · oil paint, panel

Titiaan schilderde de Maria-Tenhemelopneming voor het hoogaltaar en het is het grootste altaarstuk in de stad. De figuren zijn ruim levensgroot, aangezien de kerk zo groot is. De kerk is gewijd aan de Maria-Tenhemelopneming, het moment waarop zij ten hemel werd opgenomen. Maria stijgt op wolken omhoog, in een rode jurk en blauwe mantel, met haar armen wijd in verwondering. Engelen drommen om haar heen. Boven wacht God de Vader in gouden licht en een engel naast hem houdt een kroon omhoog. Beneden kijken de apostelen met opgeheven armen omhoog. Hun onrustige houdingen braken met de kalme, meditatieve heiligen van de eerdere Venetiaanse schilderkunst. Het werk schokte de Venetianen wellicht aanvankelijk, maar het werd al snel als een meesterwerk beschouwd. Het werd onthuld in mei 1518, op een feestdag, zodat veel mensen erbij konden zijn. Door de plek boven het altaar trok het kaarsvet aan, waardoor het donker werd. In 1752 beschreef Sir Joshua Reynolds het als "zeer vreselijk donker maar nobel geschilderd". In 2018 werd het orgel erachter verwijderd, zodat het altaarstuk en de lijst gerestaureerd konden worden.

Titian · Public domain

Antonio Rizzo · 1476 · marble

Antonio Rizzo bouwde de hoge graftombe van doge Niccolò Tron, en die vult een wand van het koor. Het hele bouwwerk is ingericht als een geschilderd altaarstuk, met een boog aan de bovenkant en rijen figuren eronder. De doge verschijnt twee keer. Hij staat aan de voet en hij ligt uitgestrekt op een cenotaaf boven het opschrift dat hem prijst. De meeste figuren vieren zijn burgerlijke deugden in plaats van dat ze zijn heil zoeken. Alleen de boog, op zijn Florentijns, bevat religieuze taferelen. De Maagd van de Annunciatie en de engel Gabriël staan aan de zijkanten en een verrezen Christus vult het bovenste paneel. Hier lijkt Rizzo zich van gotische gewoonten naar renaissancegewoonten te bewegen. Het werkelijke graf van de doge ligt in de vloer en hij deelt het met zijn familie. Een andere doge, Francesco Foscari, heeft een graftombe in hetzelfde koor. Het beeldhouwwerk wordt toegeschreven aan twee beeldhouwers genaamd Bregno, hoewel dat onzeker is.

Photo: YukioSanjo · Public domain

Donatello · 1438 · wood

Donatello, de Florentijnse beeldhouwer, vervaardigde dit geschilderde houten beeld van Johannes de Doper. Een werk van hem in Venetië is zo ongewoon dat sommigen eraan twijfelden of het authentiek was. Het is het enige bekende werk van Donatello in de stad. De figuur is van beschilderd hout en kleiner dan levensgroot. De Doper is mager, met een baard en wild haar, en hij draagt een ruw, harig gewaad. Een gouden mantel valt over één schouder en hij houdt een boekrol vast. De meest algemeen aanvaarde opvatting is dat een Florentijnse broederschap het bestelde voor deze kapel, die is gewijd aan de heilige. Het standbeeld werd in 1973 gerestaureerd. Werklieden vonden toen de datum 1438 op de voet en ze brachten de originele verf terug.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0

In 1361 gaven de franciscaanse broeders hier een kapel aan de Lombardische gemeenschap in Venetië, en sindsdien wordt deze de Milaanse kapel genoemd. De gemeenschap restaureerde en richtte de kapel in. Deze werd ingewijd in 1421. Sommige van de hier begraven broeders waren van Lombardische komaf, en hun stenen grafzerken liggen in de vloer. Die vloer herbergt tevens het graf van Claudio Monteverdi, een van de grootste componisten van de zeventiende eeuw, die in 1643 in Venetië overleed. Het altaarstuk toont de bisschop van Milaan op de troon te midden van musicerende engelen, met acht heiligen om hem heen. Alvise Vivarini begon aan het schilderij, maar stierf voordat hij het kon voltooien. Marco Basaiti voltooide het in 1503. Een Latijnse regel op een geschilderde strook onder de engelen vermeldt dat Basaiti afmaakte wat het lot van Vivarini niet toeliet.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0

In 1475 werd een doksaal gebouwd rond het broederkoor, zodat de broeders tijdens de diensten gescheiden bleven van al de anderen. Het koor bevindt zich in het midden van het middenschip, vóór het hoogaltaar. Het doksaal is van marmer en aan de voorzijde voorzien van ronde medaillons met uitgehouwen figuren. De bovenkant is bezet met beelden en erboven hangt een groot crucifix. De centrale poort is omlijst met in steen uitgehouwen werk. Binnen deze afscheiding zaten de broeders in honderdvierenwintig uit hout gesneden koorbanken. Houtsnijders uit Vicenza voltooiden deze in 1468. De panelen op de bovenste banken tonen heiligen in reliëf, terwijl de onderste panelen straten, pleinen en waterputten in perspectief weergeven. Het is tot op de dag van vandaag het enige bewaard gebleven doksaal in Venetië.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0

Het linkerorgel in het koor wordt toegeschreven aan Giovan Battista Piaggia en is vermoedelijk in 1732 gebouwd. De kas is versierd met vergulde putti en gestreepte panelen die op marmer lijken. Een gravure uit 1708 laat zien dat het koor destijds aan weerszijden orgels had die tegenover elkaar stonden. Tegenover elkaar geplaatste orgels pasten bij een muziekstijl die ongeveer twee eeuwen lang populair was in Venetië. Gaetano Callido bouwde het orgel aan de overkant in 1795. Vanaf dat moment werd het linkerorgel steeds minder gebruikt, en begin jaren zeventig van de twintigste eeuw was het bijna al zijn metalen pijpen kwijt. Bij de restauratie van 1970 werd het orgel dat Piaggia voor de kerk van San Giovanni Evangelista maakte als richtsnoer genomen, aangezien dat instrument vrijwel onveranderd is gebleven. Zeven frontpijpen ontbraken. Ook het interne mechanisme was verdwenen, evenals negen houten pijpen en de balg. Naar verluidt is dit het laatst overgebleven voorbeeld in Venetië van twee koren met werkende historische orgels.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0