Bazylika Santa Maria Gloriosa dei Frari Audioprzewodnik po polsku

Witamy Państwa w Bazylice Santa Maria Gloriosa dei Frari, zazwyczaj nazywanej po prostu Frari. Kościół należy do franciszkanów, czyli zakonu Braci Mniejszych. W 1231 roku miasto Wenecja podarowało im tu ziemię, za panowania doży Jacopo Tiepolo. Ich pierwszy kościół okazał się zbyt mały. Zaczęli więc budowę znacznie większego, a jej wznoszenie zajęło ponad stulecie. Nowy kościół miał odwróconą orientację, więc jego fasada wychodzi na plac i mały kanał. Mury są z czerwonej cegły, z jasnymi kamiennymi detalami. Fasada jest dość prosta, co jest typowe dla wielu kościołów franciszkańskich. W jej centralnej części znajduje się jednak duże okrągłe okno, a nad wejściem stoi rzeźbiona postać. Dziś Frari jest bazyliką mniejszą i jednym z największych kościołów w Wenecji. Konsekrowano ją w 1492 roku pod nazwą Santa Maria Gloriosa.

This Photo was taken by Wolfgang Moroder. Feel free to use my photos, but please mention me as the author and send me a message. This image is not in the public domain. Please respect the copyright protection. It may only be used according to the rules mentioned here. This specifically excludes use in social media, if applicable terms of the licenses listed here are not appropriate. Please do not upload an updated image here without consultation with the Author. The author would like to make corrections only at his own source. This ensures that the changes are preserved.Please if you think that any changes should be required, please inform the author.Otherwise you can upload a new image with a new name. Please use one of the templates derivative or extract. · CC BY-SA 3.0

Tycjan, najwybitniejszy malarz wenecki w szesnastym wieku, jest pochowany w tym kościele. Zmarł w 1576 roku i pragnął zostać tu pochowany. Upamiętnia go biały marmurowy nagrobek w nawie bocznej. Marmur pochodzi z Carrary, a wykuli go bracia Luigi i Pietro Zandomeneghi. U jego podstawy stoją posągi dwóch cesarzy, dla których pracował Tycjan. W centrum posąg Tycjana ma na głowie wieniec laurowy, a wokół niego znajdują się postacie alegoryczne. Rzeźbione płyty przedstawiają sceny z jego obrazów religijnych, w tym Wniebowzięcie. Na górze spoczywa lew świętego Marka.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0

http://www.wikidata.org/.well-known/genid/d4d21eb6c00d487f292628e0d78abc6b · 1410 · gypsum, marble, wood

Paolo Savelli był rzymskim szlachcicem, który dowodził wojskami weneckimi. Zmarł koło Padwy w 1405 roku, podczas oblężenia tego miasta. Według jednego z przekazów zabiła go dżuma. Wenecja sfinansowała jego pomnik w tym kościele. Był to pierwszy pomnik konny wystawiony przez Wenecję jednemu ze swoich dowódców. Jeździec ma na głowie wysoką czerwoną czapkę i siedzi na koniu ze złoconego i malowanego drewna. Na podstawie pod nim w niszach stoją małe posążki. Rzeźbę przypisuje się Jacopowi della Quercia, rzeźbiarzowi ze Sieny. Niektórzy uważają, że stworzył ją nieznany artysta z Toskanii pracujący w Wenecji. Marmurowa urna pod koniem zawiera szczątki Savellego.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0

Giovanni Bellini · 1488 · oil paint, panel

Giovanni Bellini podpisał i datował ten ołtarz w 1488 roku. Wciąż spoczywa w pozłacanej ramie, którą dla niego wykonano. Zamówili go trzej bracia Pesaro. Bellini prawdopodobnie zaprojektował drewnianą ramę, a snycerz Jacopo da Faenza ją wykonał. Trzy tablice są podzielone w staromodny sposób i być może o to prosili fundatorzy. Mimo to Bellini sprawił, że przestrzeń przenika przez wszystkie trzy tablice. Najświętsza Maryja Panna siedzi na podwyższonym tronie, trzymając na kolanach Dzieciątko. U stóp trona siedzą aniołowie muzycy, a po obu stronach stoją święci. Malowane otoczenie to otwarta loggia, a rzeźbiona rama powtarza jej architekturę. Nad tronem złota kopuła zawiera łaciński wers Ianua certa poli, co oznacza pewną bramę do nieba.

Giovanni Bellini · CC BY-SA 4.0

Titian · 1510s · oil paint, panel

Tycjan namalował Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny do ołtarza głównego i jest to największy obraz ołtarzowy w mieście. Postacie na nim mają rozmiary znacznie przekraczające naturalne, ponieważ kościół jest tak wielki. Świątynia jest poświęcona Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny, upamiętniając moment, gdy została wzięta do nieba. Maryja unosi się na chmurach w czerwonej sukni i niebieskim płaszczu, z ramionami otwartymi w zachwycie. Tłoczą się wokół niej anioły. Powyżej Bóg Ojciec czeka w złotym świetle, a anioł obok niego wyciąga koronę. Poniżej apostołowie patrzą w górę z uniesionymi ramionami. Ich pełne napięcia pozy zrywały ze spokojnymi, medytującymi świętymi z wcześniejszego malarstwa weneckiego. Dzieło to być może początkowo zszokowało Wenecjan, ale wkrótce zaczęto je postrzegać jako arcydzieło. Zostało odsłonięte w maju 1518 roku, w dzień wolny od pracy, dzięki czemu mogło je zobaczyć wiele osób. Umieszczenie go nad ołtarzem sprawiało, że osiadał na nim wosk ze świec, przez co pociemniał. W 1752 roku sir Joshua Reynolds opisał go jako „straszliwie ciemny, lecz szlachetnie namalowany”. W 2018 roku usunięto znajdujące się za nim organy, aby można było poddać renowacji obraz i jego ramę.

Titian · Public domain

Antonio Rizzo · 1476 · marble

Antonio Rizzo wzniósł wysoki nagrobek doży Niccolò Trona, który wypełnia jedną ze ścian prezbiterium. Cała struktura jest zaaranżowana jak malowany ołtarz, z łukiem na szczycie i rzędami postaci poniżej. Doża pojawia się dwukrotnie. Stoi u podstawy i leży wyciągnięty na kenotafie nad inskrypcją, która go sławi. Większość figur celebruje jego cnoty obywatelskie, zamiast prosić o jego zbawienie. Jedynie łuk, wykonany w stylu florenckim, zawiera sceny religijne. Po jego bokach stoją Najświętsza Maryja Panna ze Zwiastowania i anioł Gabriel, a zmartwychwstały Chrystus wypełnia górny panel. Tutaj Rizzo zdaje się odchodzić od gotyckich nawyków w stronę renesansowych. Prawdziwy grób doży znajduje się w posadzce i dzieli go z rodziną. Inny doża, Francesco Foscari, ma swój nagrobek w tym samym prezbiterium. Autorstwo jego rzeźby przypisuje się dwóm rzeźbiarzom o nazwisku Bregno, choć nie jest to pewne.

Photo: YukioSanjo · Public domain

Donatello · 1438 · wood

Donatello, florencki rzeźbiarz, wyrzeźbił tę polichromowaną drewnianą figurę świętego Jana Chrzciciela. Dzieło jego autorstwa w Wenecji jest tak niezwykłe, że niektórzy wątpili w jego autentyczność. Jest to jedyne znane dzieło Donatella w tym mieście. Postać wykonana jest z drewna, pomalowana i mniejsza niż naturalnej wielkości. Chrzciciel jest wychudzony, z brodą i dzikimi włosami, ubrany w szorstką, kudłatą szatę. Złoty płaszcz opada na jedno ramię, a w dłoni trzyma zwój. Najpowszechniej akceptowany pogląd głosi, że zamówiło go florenckie bractwo dla tej kaplicy, poświęconej temu świętemu. Statua została odrestaurowana w 1973 roku. Wówczas pracownicy odkryli na jej podstawie datę 1438 i przywrócili oryginalną farbę.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0

W 1361 roku bracia franciszkanie oddali tutejszą kaplicę społeczności lombardzkiej w Wenecji i od tamtej pory jest ona nazywana kaplicą mediolańską. Społeczność odnowiła ją i urządziła. Została konsekrowana w 1421 roku. Niektórzy z pochowanych tu braci byli pochodzenia lombardzkiego, a ich kamienne płyty spoczywają w posadzce. W tej posadzce znajduje się również grobowiec Claudia Monteverdiego, jednego z najwybitniejszych kompozytorów siedemnastego wieku, który zmarł w Wenecji w 1643 roku. Obraz ołtarzowy przedstawia biskupa Mediolanu na tronie w otoczeniu aniołów muzykujących, z ośmioma świętymi wokół niego. Alvise Vivarini zaczął ten obraz, ale zmarł przed jego ukończeniem. Marco Basaiti ukończył go w 1503 roku. Łacińska inskrypcja na malowanym pasku pod aniołami głosi, że Basaiti ukończył to, na co los Vivariniego nie pozwolił.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0

W 1475 roku wokół chóru zakonnego wzniesiono lektorium, dzięki czemu podczas nabożeństw zakonnici byli oddzieleni od wszystkich innych. Chór znajduje się w środku nawy, przed ołtarzem głównym. Lektorium jest marmurowe, a wzdłuż jego frontu biegną okrągłe medaliony z rzeźbionymi postaciami. Na jego szczycie stoją posągi, a powyżej wisi wielki krucyfiks. Centralna brama jest oprawiona w rzeźbiony kamień. Wewnątrz ogrodzenia zakonnicy siedzieli w stu dwudziestu czterech rzeźbionych drewnianych stallach. Rzeźbiarze z Vicenzy ukończyli je w 1468 roku. Panele na górnych stallach przedstawiają świętych w formie płaskorzeźby, podczas gdy dolne panele pokazują ulice, place i studnie w perspektywie. Pozostaje ono dziś jedynym lektorium chórowym w Wenecji.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0

Lewe organy chórowe przypisywane Giovanniemu Battiście Piaggia zostały zbudowane prawdopodobnie w 1732 roku. Ich szafa organowa ma pozłacane cherubinki i pasiaste panele, które wyglądają jak marmur. Rycina z 1708 roku pokazuje, że chór miał wówczas organy po przeciwnych stronach, zwrócone do siebie. Naprzeciwległe organy pasowały do stylu muzyki, który był popularny w Wenecji przez około dwa stulecia. Gaetano Callido zbudował organy po przeciwnej stronie w 1795 roku. Po tym czasie lewe organy były używane coraz rzadziej, a na początku lat siedemdziesiątych dwudziestego wieku straciły prawie wszystkie metalowe piszczałki. Przebudowa z 1970 roku wykorzystała jako wzór organy wykonane przez Piaggię dla kościoła San Giovanni Evangelista, ponieważ ten instrument pozostał niemal niezmieniony. Brakowało siedmiu piszczałek frontowych. Mechanizm wewnętrzny również zniknął, wraz z dziewięcioma drewnianymi piszczałkami i miechem. Według jednej z relacji jest to ostatni zachowany w Wenecji przykład dwóch chórów z działającymi historycznymi organami.

Didier Descouens · CC BY-SA 4.0