Grote Piramide van Cholula Audiogids

Welkom in Cholula, in de staat Puebla. Het eerste wat u over deze plek moet weten, is dat ze zich in het volle zicht verbergt. Vanaf de overkant van de velden ziet het eruit als elke willekeurige groene heuvel in de vallei, met een kleine kerk op de top. Het is geen heuvel. Het is de Grote Piramide van Cholula en qua volume is het de grootste piramide waarvan bekend is dat deze ergens ter wereld bestaat. Volgens de Guinness-records bestaat het uit ongeveer vierenhalf miljoen kubieke meter materiaal. Dat is meer dan de Grote Piramide van Gizeh, hoewel Gizeh hoger is. Alleen al de voetafdruk beslaat bijna twee keer het basisoppervlak van de piramide van Cheops. Het werk begon in de derde eeuw voor Christus. De bouw ging door, fase na fase, tot in de negende eeuw van onze jaartelling. Vier grote bouwfasen rezen over elkaar heen, waarbij elk zijn voorganger omhulde in een grotere tempel. De hele berg was volgens de overlevering gewijd aan Quetzalcoatl, de gevederde slang. En de bekroning van dit alles is vandaag de dag een Spaanse koloniale kerk, wat op zichzelf een verhaal is.

Photo: HJPD · CC BY-SA 3.0

De mensen die deze berg het beste kenden, gaven hem de naam die nog steeds past: Tlachihualtépetl, in het Nahuatl, de door mensen gemaakte berg. Ze kozen die naam omdat ze de waarheid kenden. Ze geloofden niet dat een heilig wezen dit had opgestapeld; mensenhanden deden dat, generatie na generatie. De naam van de stad draagt ook een herinnering met zich mee. Cholula komt van Cholollan, wat de plaats van toevlucht betekent, hoewel sommigen het oude woord vertalen als de plaats van degenen die vluchtten. Wat betreft het heuvelachtige uiterlijk, die vermomming is van latere datum. De laatste bouwfase begroef de laatste grote tempel, Gebouw C, diep in de kern van adobe. Toen, in de achtste eeuw, werd de piramide verlaten. De aarden bekleding op de hellingen stortte in en gleed weg, en aarde zette zich af over de ruïne. Gras en bomen maakten de kegel tot de hunne. Boven de helling bekronen de torens van een koloniale kerk nu de oude tempeltop.

User:padaguan · CC BY-SA 3.0

In 1931 begon een architect genaamd Ignacio Marquina in de heuvel te graven, niet vanaf de buitenkant maar er recht doorheen. Het doel was om te bewijzen dat de heuvel kunstmatig was. De inspiratie kwam uit Teotihuacan, waar de opgravingen van Manuel Gamio in de jaren twintig zo'n succes waren geweest. Marquina had daar met Gamio gewerkt, dus het project was van hem. Het graven van tunnels ging meer dan twee decennia door. Tegen 1954 liepen de gangen tot ongeveer acht kilometer, waarbij ze de hele structuur doorkruisten en omringden. Slechts ongeveer achthonderd meter is vandaag de dag open voor bezoekers. En er is een reden waarom de piramide nooit werd gestript en herbouwd in de open lucht, zoals Teotihuacan dat wel werd. De kerk op de top is een beschermd nationaal monument. Dus de enige manier om erin te komen was van onderaf.

Photo: AlejandroLinaresGarcia · CC BY-SA 4.0

De aarden muren van deze gewelfde gangen vertellen hoe de berg zelf is gebouwd. De basis van de piramide is gemaakt van in de zon gedroogde adobestenen, gemengd met keramiek, obsidiaan en grind zodat het materiaal solide zou samenpersen. Het perste zo goed samen dat de opgravers helemaal geen balken of houten ondersteuningen nodig hadden. Ze sneden de gangen met valse bogen, het soort met treden dat in de Mayaanse bouwkunst wordt gevonden, en de aarde houdt zichzelf omhoog. De tunnelgravers leenden hun methode van de mijnbouw. Miniatuurkolenkarretjes die op kleine rails reden, sleepten het puin uit de heuvel. Sommige van die kleine karretjes zijn te zien in het locatiemuseum.

Norberto_Fotografía_Negrete · CC BY-SA 3.0

Diep in de lagen van de piramide passeert de tunnelroute een van de grote schilderingen van Meso-Amerika: Het muurschilderij van de Drinkers. Het toont een processie van figuren die vaten heffen om te drinken, het soort vaten dat werd gebruikt voor pulque, de gefermenteerde drank gemaakt van magueysap. Het is de enige bewaarde muurschildering in Cholula die überhaupt menselijke figuren toont. De schildering overleefde door begraven te worden. Een latere bouwfase bedekte het, en die bedekking sloot het af van licht en lucht. Het kwam per ongeluk aan het licht, toen een schuine muur bezweek tijdens de exploratie en een strook kleur erachter blootlegde.

diego_cue · CC BY-SA 3.0

Op de zuidkant van de piramide ligt de grote openbare ruimte, de Patio de los Altares, vernoemd naar de altaren die hier zijn aangetroffen. Alleen al de open grond is ongeveer zeventig meter lang. In de breedte meet deze vierenvijftig meter. De piramide omsluit het aan de noordkant, en twee verhoogde platformen sluiten het aan de oost- en westkant af, door de archeologen Patio Sureste en Gran Plaza Suroeste genoemd. Die platformen drukken direct tegen de flank van de piramide, een keuze die werd gemaakt om het rituele gewicht van de ruimte te vergroten. Dit was hoogstwaarschijnlijk het toneel voor grote openbare ceremonies en voor riten verbonden aan de machtsoverdracht. Het was een van de belangrijkste vondsten van de opgravingsronde die in 1966 begon, toen Eduardo Matos Moctezuma aan het werk ging aan de zuidkant.

Photo: AlejandroLinaresGarcia · CC BY-SA 4.0

Onder de platenvloer van deze binnenplaats vonden opgravers de resten van acht mensen. Daaronder waren kinderen, geplaatst in keramieken potten. Archeologen geloven dat het boodschappers waren naar Tlaloc, de god van de regen, gestuurd in een tijd van droogte. De berg was in de kern een plek die om water vroeg. Regen en vruchtbaarheid liepen als een rode draad door het hele doel ervan. De gebeeldhouwde slangen op de nabijgelegen steen behoren tot die ceremoniële wereld, hoewel niet vaststaat wat ze precies afbeelden. In een droog jaar wendde deze gemeenschap zich tot haar goden, en het offer kwam van haar kleinste leden.

Altevir Vechia at Portuguese Wikipedia · Public domain

Dit kleine altaar onder zijn glazen dak ontleent zijn naam aan zijn versiering: het Altaar van de Gebeeldhouwde Schedels, vernoemd naar drie menselijke schedels geboetseerd in klei, met uitpuilende ogen en bedekt met stucwerk. De archeoloog Eduardo Noguera rapporteerde het in 1937. De vorm duidt het aan als een momeztli, een altaar op een ceremonieel platform op het oosten gericht. Het diende als mausoleum. Binnen lagen een man en een vrouw. De vrouw werd begraven met voorwerpen van het huiselijk leven: comals om te koken, beennaalden, spinrokken, potten. De man was waarschijnlijk een gerenommeerde krijger, en zijn grafgiften waren rijker. Deze omvatten rituele vaten, een elegante veelkleurige vaas, obsidiaan pijlpunten en een muziekinstrument genaamd een omexicahuaztli. Er was ook een kaakbeen van een xoloitzcuintle, de haarloze hond, waarvan pre-Hispanische mensen geloofden dat die de doden naar de onderwereld begeleidde. Over de hele piramide zijn meer dan vierhonderd graven blootgelegd, de meeste uit de postklassieke periode. Mensen bleven hier vereren lang nadat de tempel zelf af was.

Photo: AlejandroLinaresGarcia · CC BY-SA 4.0

Gebouw F behoort tot de voorlaatste fase van de piramidebouw, tussen ruwweg 500 en 700 na Christus. Het is een stenen trap van drie niveaus, met grote aflopende taluds op het westen gericht. De panelen dragen een motief dat lijkt op een geweven palmenmat, een effect verkregen door stenen te bewerken en als een mozaïek te plaatsen. Dat vakmanschap gaf het gebouw zijn andere naam, Piedra Laborada, de bewerkte steen. Het moderne verhaal is minder flatterend. Archeologen herbouwden de structuur met commercieel vervaardigd cement, en het kreeg de bijnaam de Tolteca-piramide, naar het cementmerk. Het wordt sindsdien bekritiseerd als overmatig gereconstrueerd. Het meeste van de verf is eveneens verdwenen. Alleen fragmenten van rood, oker, wit en zwart zijn overgebleven, het best bewaard op de lagere zuid- en noordkanten, waar de kleur direct op de rots is aangebracht.

Diego Delso · CC BY-SA 3.0

Cholula was een stad die haar gebouwen beschilderde, en het overzicht hier is ongewoon rijk. Archeologen hebben eenentwintig beschilderde gebieden op de site ontdekt. Dertien bestaan er nog steeds op hun oorspronkelijke plek. De meeste behoren tot de klassieke periode, en bijna allemaal bevinden ze zich op buitenmuren. Die plaatsing betekent dat ze voor het publiek waren gemaakt, waarschijnlijk om de religieuze en politieke symbolen van hun tijd te onderwijzen en te versterken. De traditie veranderde in de loop van de tijd. Het oudste schilderwerk was eenvoudig rood, zonder enige figuren. Na 200 na Christus verschijnen er nieuwe kleuren, groen, oker, blauw en zwart, samen met menselijke figuren, dieren en geometrische vormen. De Patio de los Altares toont dezelfde taal in zijn architectuur. De panelen waren beschilderd met aquatische symbolen, en de profielen zijn gevormd als de letter T, een kenmerk van de bouwstijl van Cholula.

Photo: Dge · CC BY-SA 4.0