Hiërapolis Audiogids in het Nederlands

Een familiegraf in de vorm van een huis, met vensterachtige openingen in de stenen gevel. Graf 176 werd gebouwd in de tweede of derde eeuw na Christus, toen rijke families hier grafmonumenten lieten optrekken die de huizen kopieerden waarin ze hadden geleefd. De boodschap ging over aanzien: dit gezin bezat een huis in het leven en verwachtte er een na de dood. Armere families hakten simpelweg hun graven in de rots. Rond de fijnere graven omringden lage muren kleine tuinen beplant met bloemen en cipressen. Een lang Grieks opschrift bewaart de naam van de man voor wie dit graf is gebouwd: Tiberius Claudius Talamos.

Carole Raddato from FRANKFURT, Germany · CC BY-SA 2.0

Weinig graven in deze necropool hebben hun vorm zo volledig behouden als dit exemplaar. Graf 170 werd in de tweede of derde eeuw na Christus opgericht als een gesloten stenen kamer, waarvan de blokken in de klassieke Romeinse stijl waren gehouwen en geplaatst. De steenhouwers werkten voornamelijk met lokale kalksteen, hoewel op sommige graven hier ook marmer te zien is. De deuropening staat er omlijst en intact bij, met daarboven een eenvoudig gebeeldhouwd paneel. Er is geen naam op de steen bewaard gebleven die aangeeft wie er binnenin begraven ligt.

Photo: Mach · CC BY-SA 3.0

De oudste graven in Hiërapolis zijn de ronde heuvels op de oostelijke helling van de uitloper. Ze behoren tot de hellenistische periode, de eerste en tweede eeuw voor Christus, lang voor de Romeinse kuurstad. Elke tumulus is een cirkel van zorgvuldig uitgehouwen steen die een trommel vormt over de grafkamer, met de heuvel die erboven uitrijst. Een smalle gang, de dromos, loopt door naar de gewelfde kamer waar de doden werden neergelegd. De meeste graven hier dateren uit de laat-hellenistische tijd en later, wat deze heuvels de oudste laag van de begraafplaats maakt. Van een afstand ogen ze als zachte heuvels, die men gemakkelijk voor het landschap zelf zou kunnen aanzien.

Photo: Sailko · CC BY-SA 3.0

De dood had hier een catalogus. De graven van Hiërapolis vallen uiteen in vier hoofdtypen, en deze ronde tholos laat zien hoe ver de variatie ging. Er waren ronde heuvels van aarde en steen. Er waren sarcofagen, sommige verhoogd op onderconstructies, andere uitgehold uit de rotsen, vele bedekt met een dak met twee schuine zijden, als een klein deksel met een gevel. Grotere familiegraven namen de vorm aan van kleine tempels, en andere kopieerden huizen, waarbij soms twee of meer sarcofaagdeksels op elkaar werden gestapeld. Een familie koos de vorm op basis van traditie en middelen, waardoor de necropool leest als een overzicht van hoe mensen herinnerd wilden worden.

Photo: Sailko · CC BY-SA 3.0

Een begraafplaats strekt zich over meer dan twee kilometer uit langs de wegen die de stad uit leiden, richting het Frygische Tripolis en Sardis. Deze loopt vanaf de noordelijke rand van Hiërapolis rond naar het oosten en zuiden, en het merendeel van de graven is opgegraven. De aantallen verschillen, maar er zijn ruim duizend graven geregistreerd en de necropool behoort tot de best bewaarde in Turkije. Lokale bewoners werden hier begraven naast mensen die naar Hiërapolis waren gereisd voor medische behandeling in de warmwaterbronnen. Sommige van die bezoekers herstelden en gingen naar huis. Anderen trokken zich hier terug, of stierven hier, en kregen hun plaats tussen de graven. Ieder werd begraven volgens familietraditie en middelen, en dat is de reden waarom het terrein alles bevat, van eenvoudige in de rotsen uitgehouwen graven tot ommuurde graftuinen.

shankar s. from Dubai, united arab emirates · CC BY 2.0

Veel van deze travertijnen kisten spreken nog steeds. Hun deksels en zijkanten dragen Griekse grafschriften, sommige meer dan tweeduizend jaar geleden in steen gehakt, en een Grieks woord, soros, duikt steeds weer op aan het einde van de regels. De inscripties noemen de doden, vermelden hun beroepen en prijzen hun goede daden. Samen gelezen vertellen ze ons veel over wie hier leefden en hoe ze de kost verdienden. De monumenten zelf zijn er slechter aan toe: de meeste sarcofagen zijn door de eeuwen heen geplunderd. Wat de rovers wilden hebben is verdwenen. De in steen gehakte woorden bleven achter waar de steenhouwers ze hadden achtergelaten.

Rolf Dietrich Brecher from Germany · CC BY-SA 2.0

De hete bronnen maakten van Hiërapolis een geneeskrachtige plek, en baden werd de industrie die daaromheen ontstond. Onder het Romeinse Rijk was de stad een kuuroord waar artsen het thermale water aan hun patiënten voorschreven. Duizenden bezoekers kwamen erheen, en de stad antwoordde met meer dan vijftien badencomplexen. Het grote badencomplex was gecentreerd rond de natuurlijke thermale baden en behoorde tot de grootste gebouwen van Hiërapolis. Het bronwater bereikt de oppervlakte bij temperaturen tussen 36 en 57 graden Celsius, wat al warm genoeg is om in te baden.

shankar s. from Dubai, united arab emirates · CC BY 2.0

Dit gebouw heeft twee heel verschillende levens geleid. Het begon als een Romeins badencomplex, opgetrokken in travertijnen blokken in het begin van de derde eeuw na Christus. De zalen hadden gewelfde plafonds bekleed met stucwerk, en hun muren waren bekleed met platen marmer. Eeuwen later, in de vroegchristelijke tijd, werden de baden omgebouwd tot een basiliekkerk, ergens in de vijfde eeuw. De ombouw is zichtbaar bewijs van de omslag van de stad zelf, van een heidense kuurstad naar een christelijke. De grote bogen staan nog overeind; het puin van de ingezakte gewelven ligt in hopen aan hun voeten.

Carole Raddato from FRANKFURT, Germany · CC BY-SA 2.0

Drie bogen van zorgvuldig haaks bewerkt travertijn, geflankeerd door twee ronde torens, vormden de ceremoniële noordelijke ingang van de Romeinse stad. De ronde torens weerspiegelen oudere hellenistische poortontwerpen, zoals de poort in Perge bij Antalya. Erdoorheen liep de plateia, een straat van ongeveer veertien meter breed die de hele nederzetting doorkruist en bij de verre poort naar buiten leidt richting Laodicea aan de Lykos en vervolgens Kolosse.

shankar s. from Dubai, united arab emirates · CC BY 2.0

Deze triomfboog heeft een bekende bouwer en een bekende toewijding. Julius Frontinus, de proconsul die de provincie Azië bestuurde, liet hem bouwen in de jaren 84 tot 86 na Christus. Een friesinscriptie op de boog draagt de poort op aan keizer Domitianus, en deze werd tweemaal uitgehouwen, eenmaal in het Latijn en eenmaal in het Grieks. Aan die toewijding ontleent de poort haar naam: de Domitianuspoort, hoewel velen hem simpelweg de Romeinse Poort noemen.

Bernard Gagnon · CC BY-SA 3.0