Dom Marii Dziewicy Audioprzewodnik po polsku

Witamy Państwa w Meryem Ana Evi, Domu Marii Dziewicy, małym katolickim sanktuarium na Górze Słowika w zachodniej Turcji. Brązowy posąg Maryi stoi przy zalesionym podejściu, z dłońmi otwartymi na powitanie, koroną na głowie i francuskim napisem na podstawie, który nazywa ją opiekunką tych, którzy ją tu postawili. Sanktuarium leży około siedmiu kilometrów od Selçuku, na górze nad ruinami starożytnego Efezu. Przekonanie, które przyciąga tu pielgrzymów, pochodzi z Ewangelii Jana. Gdy Chrystus wisiał na krzyżu, poprosił apostoła Jana, aby wziął jego matkę do swojego domu. Tradycja głosi, że Jan zrobił dokładnie to, sprowadzając Maryję do tego odosobnionego schronienia w pobliżu Efezu, gdzie spędziła resztę życia. Kościół katolicki nigdy nie orzekł, czy naprawdę tu mieszkała. Mimo to tradycja się zakorzeniła i od bardzo dawna przyciąga odwiedzających na to ciche zbocze.

Dennis G. Jarvis · CC BY-SA 2.0

Obok ścieżki wykuty basen ma jednoznaczny kształt dziurki od klucza. Znajduje się on przed murem oporowym zbudowanym z rzędu łukowatych nisz. Basen jest większy niż chrzcielnica w bazylice w Efezu, na dole w dolinie. Uważa się, że wczesna społeczność chrześcijan mogła tu mieszkać lub chrzcić tu nawróconych, ukrywając się przed pobliskimi Rzymianami. To odosobnienie pozostaje przypuszczeniem naukowym, a nie ustalonym faktem. Tak czy inaczej, basen pokazuje, że ta góra chroniła życie chrześcijańskie na długo przed tym, zanim tutejsza kaplica stała się miejscem pielgrzymek.

Dennis G. Jarvis · CC BY-SA 2.0

Obłożnie chora zakonnica w Niemczech opisała ten dom, nigdy go nie widząc. Anna Katarzyna Emmerich, augustianka z rolniczego miasteczka Dülmen, relacjonowała wizje dotyczące życia Maryi, w tym o domu w pobliżu Efezu, gdzie spędziła swoje ostatnie dni. Pisarz Clemens Brentano spędził w Dülmen pięć lat, by dzień po dniu spisywać jej wizje. Książka oparta na jego notatkach została wydana w Monachium w 1852 roku, długo po jej śmierci. Jej relacja umieszczała domostwo Maryi na wzgórzu nad Efezem, podając szczegóły dróg, zboczy i nierównego płaskowyżu w pobliżu szczytu. W 1881 roku francuski ksiądz Julien Gouyet podążył za jej opisami i znalazł niewielki kamienny budynek na górze górującej nad ruinami. Niewielu traktowało go poważnie. Dziesięć lat później, za namową siostry Marie de Mandat-Grancey, dwaj misjonarze lazaryści ze Smyrny ponownie przeszukali górę. Ojcowie Poulin i Jung odkryli ruiny na nowo 29 lipca 1891 roku. Zaskoczyło ich jedno: budynek o czterech ścianach, bez dachu, nigdy nie został zapomniany. Mieszkańcy oddalonego o około siedemnaście kilometrów Şirince, wywodzący się od wczesnych chrześcijan z Efezu, od dawna czcili to miejsce. Nazywali je Panaya Kapulu, czyli „Bramą do Dziewicy”, i wspinali się tam każdego piętnastego sierpnia, w dniu, w którym świat chrześcijański obchodzi Wniebowzięcie Maryi. Wyznawcy tej tradycji uważają, że najstarsze zachowane kamienie pochodzą z epoki apostolskiej. Czy był to rzeczywiście dom Maryi, jest trudniejszym pytaniem. Tradycja łącząca ją z Efezem powstała w dwunastym wieku i konkuruje ze starszą tradycją jerozolimską, którą wielu uważa za lepiej udokumentowaną. Kiedy później eksperci zbadali dokumenty Brentana, odnaleźli w nich apokryficzne źródła biblijne, mapy i przewodniki podróżnicze, które mogły wpłynąć na narracje Emmerich.

Dennis G. Jarvis · CC BY-SA 2.0

Mury wokół łukowatego wejścia opowiadają historię budynku w kamieniu. Surowe, starożytne warstwy znajdują się poniżej staranniej ułożonej cegły i zaprawy z późniejszych wieków. Namalowana na czerwono linia biegnie wzdłuż murów, wyznaczając miejsce, gdzie kończy się pierwotna konstrukcja, a zaczyna renowacja. To prosty akt archeologicznej uczciwości: nic, co zostało tu odbudowane, nie udaje starego. Odbudowa zawdzięcza najwięcej jednej kobiecie. Siostra Marie de Mandat-Grancey została mianowana przez Kościół katolicki założycielką Domu Maryi. Od 1891 roku aż do śmierci kierowała nabyciem, renowacją i zachowaniem domu oraz otaczającej go góry. Zmarła w 1915 roku. Czerwona linia jest kluczem do odczytania tych murów: kamień powyżej lub poniżej niej pozwala Państwu na pierwszy rzut oka rozpoznać, co jest starożytne, a co zostało odbudowane.

Ray Swi-hymn from Sijhih-Taipei, Taiwan · CC BY-SA 2.0

Wejście prowadzi do jednego dużego pomieszczenia, skromnego pod każdym względem. Stoi tam ołtarz z dużym posągiem Maryi Dziewicy, wyeksponowanym na środku. Pielgrzymi przechodzą w ciszy, gęsiego. Choć niewielkie, to sanktuarium zostało uhonorowane na najwyższym szczeblu Kościoła. Papież Leon Trzynasty pobłogosławił pierwszą pielgrzymkę w 1896 roku. W 1951 roku, po zdefiniowaniu dogmatu o Wniebowzięciu, papież Pius Dwunasty podniósł rangę domu do statusu Miejsca Świętego, co papież Jan Dwudziesty Trzeci później uczynił trwałym przywilejem. Papieże przybywali tu również osobiście: Paweł Szósty, Jan Paweł Drugi i Benedykt Szesnasty odwiedzili to sanktuarium.

Ray Swi-hymn from Sijhih-Taipei, Taiwan · CC BY-SA 2.0

Na prawo od sanktuarium znajduje się mniejsza komnata, izba, którą tradycja czci jako miejsce, w którym Maryja spała i odpoczywała. W alkowie wisi oprawiona ikona, pod którą znajdują się świeże kwiaty i biały obrus ołtarzowy. Własna historia tego pomieszczenia to woda. Tradycja mariańska głosi, że przez to małe pomieszczenie płynęła kiedyś bieżąca woda niczym kanał, zasilając fontannę z wodą pitną na zewnątrz budynku. Pielgrzymi nabierają tę wodę źródlaną pod tarasem, a niektórzy wierzą, że ma ona moc uzdrawiania lub płodności. Nikt nie powiązał historii o kanale z żadnym widocznym śladem w tym pomieszczeniu, ale fontanna na zewnątrz pozostaje częścią każdej wizyty.

Ray Swi-hymn from Sijhih-Taipei, Taiwan · CC BY-SA 2.0

Długa kamienna ściana na dolnym tarasie jest otulona bielą. Pokrywają ją papierowe i materiałowe prośby, przywiązywane przez pielgrzymów jedna po drugiej, z których każda niesie osobistą intencję. Ta ściana życzeń należy do sanktuarium, które jest rzadkie pod jednym względem: chrześcijanie i muzułmanie modlą się tu obok siebie. Muzułmanie czczą to miejsce jako miejsce, w którym Maryam, matka proroka Jezusa, spędziła swoje ostatnie lata. O tej wspólnej pobożności mówiono podczas redagowania Nostra Aetate, dokumentu Soboru Watykańskiego Drugiego o innych religiach, kiedy arcybiskup obrządku maronickiego Pietro Sfair wskazał Dom Maryi jako sprawę wspólnego zainteresowania chrześcijan i muzułmanów. Żywy rytuał nigdy nie zanikł. Co roku piętnastego sierpnia odbywa się tu ceremonia liturgiczna upamiętniająca Wniebowzięcie Maryi, a pielgrzymi nadal dzień po dniu przywiązują swoje intencje do ściany. Skromny kamienny dom, cztery ściany i dach, przyciągający modlitwy całego świata.

Ray Swi-hymn from Sijhih-Taipei, Taiwan · CC BY-SA 2.0